Skip to content

AYM’den Uzlaşmayla İlgili Yol Gösterici Karar

by 16/03/2011

Anayasa Mahkemesi’nin 8 Mart 2011 tarihinde Resmî Gazete’de yayınlanan 2006/106 esas sayılı kararı Çocuk Koruma Kanunu ve Türk Ceza Kanunu’yla ilgili Marmaris 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin bir başvurusu üzerine verildi.

Aslında, Anayasa Mahkemesi davaya baktığında, dava konusu 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun(ÇKK) 23.maddesi ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun(TCK) 73.maddesinin 8.fıkrası kanun değişiklikleriyle yürürlükten kaldırılmıştı. Ancak yürürlükten kalkan maddelerin mahkumların lehine olduğu sonucuna varan Mahkeme, belli bir süre de olsa uygulama alanı bulan bu düzenlemelerin Anayasa’ya uygun olup olmadığına bakmak gerektiğine karar verdi.

Mahkeme’nin davaya bakmayı kabul etmesi hükmün açıklanmasının geriye bırakılması, uzlaşma ve şikayetin bölünmezliği ilkesiyle ilgili görüşlerini öğrenmemiz açısından son derece yararlı oldu.

Kararın geriye bırakılmasında zararın tazmini

Başvuru kararında, ÇKK’nin 23. maddesinde düzenlenen “hükmün açıklanmasının geriye bırakılması” kurumu içerisinde her suçtan zarar doğmadığı halde tazmin şartının öngörülmesine, zararın giderilmesi sorumluluğunun çocuğun velisinin veya vasisinin inisiyatifine bırakılmasına,  suçtan doğan zararın tazminine ilişkin yargılamanın ceza mahkemelerince yerine getirilmesi nedeniyle vergi ve harç kaybının oluşmasına, zararın tazmini özel hukuka ilişkin bir mesele olduğu halde, ceza yargılamasında ele alınarak davanın gereksiz yere uzamasına olanak veren itiraz konusu kuralların, Anayasa’nın 2., 10., 36., 38., 61. ve 141. maddelerine aykırı olduğu ileri sürüldü.

Anayasa Mahkemesi ise kararında öncelikle hükmün açıklanmasının geriye bırakılmasının modern bir kurum olduğuna ve çağdaş ülkelerde de benzerlerinin düzenlendiğine işaret etti. Maddede düzenlenen “zararın tazmininin” suçlunun ailesinin maddî durumunun elverdiği ölçüde uygulanacağına işaret eden Mahkeme, düzenlemenin geri kalanı için de yasakoyucunun takdir yetkisi olduğu kanaatine vardı ve ÇKK’nin 23.maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti.

Çocuğun uzlaşması

Başvurucu mahkeme, uzlaşma yapılmasını failin suçu kabullenmesi şartına bağlayarak sanığın savunma hakkına engel olan, sanığın kendi kendini suçlamasına ve psikolojik baskı altında kalmasına olanak veren, suça konu zararın hukuk mahkemelerinde ve icra dairelerinde değil de ceza mahkemelerinde tespit edilip tahsilini öngören itiraz konusu kuralın, Anayasa’nın 2., 10., 36., 38. ve 73. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü.

Görüldüğü üzere burada başvurucu uzlaşma kurumunun mantığına itiraz etmekte ve uzlaşma sırasında failin suçu kabullenmesinin savunma hakkına engel teşkil ettiğini iddia etmekte. Ancak Anayasa Mahkemesi bunu reddederek uzlaşma kurumunun çağdaş bir sorun çözme yöntemi olduğunu aktardı ve uzlaşmadaki suçu kabulün ikrar olmadığını ifade etti (Uzlaşmanın kız ama öz tanıtımı için kararın kendisini okumanızı tavsiye ediyorum; link altta.).

Çocuğun uzlaşma sırasında psikolojik baskı altında olduğu iddiasını ise uzlaşma sırasında velisinin çocuğa eşlik ettiğini belirterek kabul etmeyen Mahkeme bu düzenlemenin de Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi.

Şikayetin bölünmezliği

Yerel mahkeme, suça konu zararın sanıkların birden fazla olması ve birisi tarafından giderilmesi halinde diğer sanıklar tarafından giderilecek bir zarar kalmayacağı, uzlaşma hükümlerinin uygulanmasında sorun çıkabileceği, suçtan zarar görenin birden fazla tazminat alıp haksız şekilde zenginleşeceği, bu nedenle kuralın Anayasa’nın 2.  ve 10. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü.

Anayasa Mahkemesi de Ceza Hukuku’muzda çok failli suçlarda “şikayetin bölünmezliği” ilkesinin varlığını kararında kabul etti. Ancak, yasakoyucu uzlaşma kurumunu Türk hukukuna aktarırken, kurumun kendisinden kaynaklanan nedenlerle, bu ilkesine bir istisna getirmiş durumda. Anayasa Mahkemesi, bunun Anayasa’ya aykırı olmayan bir istisna olduğunu çünkü Anayasa’da bu ilkeyle ilgili bir hüküm bulunmadığını belirtti.

Kararın tüm aşamaları oybirliğiyle kabul edildi.

Kararın tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

Yorum Yapın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: