Skip to content

Dünya Anayasalarındaki Değişmez Maddeler

by 20/01/2014

trust-me-i-m-a-doctor-8Bu sefer benden bir haber: GSÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü’ndeki doktoramın son aşaması olarak 17 Ocak 2014 Cuma günü “Anayasalarda Değişmez Maddeler – Değişmez Maddelerin Teorisi ve Pratiği” başlıklı tezimi savunarak doktor oldum 🙂

Şimdi sırada bürokratik mezuniyet işlemleri var. Daha sonrasındaysa tezimi kitap olarak basacağım ancak üzerinde basım öncesi yapacağım çalışma tahminimce en az bir seneyi bulacak. O zamana kadar beklemeyin diye tezin ek kısmındaki dünya anayasalarındaki değişmez maddeleri sizlerle paylaşayım dedim. Belki ilgilenen olur, birilerinin işine yarar. 

Not: Tunus ve Azerbaycan’ınkiler dışındaki tüm anayasalar Comparative Constitutions Project‘in Constitute sayfasındaki İngilizce versiyonlarından tarafımca çevrilmiştir.

Azerbaycan Anayasası, Türk Cumhuriyetleri Anayasaları’ndan (TÜRKPA Yayınları 4, Ankara, 2012) alınmıştır.

Tunus Anayasası’nın çevirisi ise Tunus merkezli sivil toplum kuruluşu Al Bawsala‘nın Fransızca çevirisinden yapılmıştır.

 

DÜNYA ANAYASALARINDAKİ DEĞİŞMEZ MADDELER

 

Büyük-küçük harf kullanımı ve virgülden sonra “ve/veya” kullanımında metinlerin özgün haline sadık kalınmıştır.

 

1 – Afganistan

2004 – md. 149

Kutsal İslam dininin inançlarına bağlılık ilkeleri ve aynı şekilde İslami Cumhuriyetçilik değiştirilemez. (…)

2 – Almanya Federal Cumhuriyeti

1949 – md. 79

Bu Temel Yasa’daki Federasyon’un Land’lara bölünmesini, bunların prensip olarak yasama işlemlerine katılmasını, veya 1 ve 20. Maddeler’de belirtilen ilkeleri etkileyen değişiklikler kabul edilemez.

***

md. 1

İnsan onuru ihlal edilemez. Ona saygı duymak ve onu korumak tüm devlet otoritelerinin görevidir.

Bu nedenle Alman halkı, ihlal edilemez ve değiştirilemez insan haklarını tüm toplulukların, barışın ve dünyadaki adaletin temeli kabul eder.

Aşağıda sayılan temel haklar, doğrudan uygulanan hukuk olarak yasama, yürütme ve yargıyı bağlar.

md. 20

Almanya Federal Cumhuriyeti demokratik ve sosyal bir federal devlettir.

Tüm devlet otoritesi halktan kaynaklanır. Seçimler ve diğer oylamalar ve özel yasama, yürütme ve yargı kurumları eliyle halk tarafından kullanılır.

Yasama anayasal düzenle, yürütme ve yargı hukuk ve adaletle bağlıdır.

Başka hiçbir çare kalmadıysa tüm Almanların, bu anayasal düzeni ortadan kaldırmayı amaçlayan herkese karşı direnme hakkı vardır.

3 – Angola

2010 – md. 236

Anayasa değişikliklerinin saygı göstermesi gerekenler:

a) İnsan kişiliğinin onuru;

b) Ulusal bağımsızlık, toprak bütünlüğü ve birliği;

c) Yönetimin cumhuriyetçi doğası;

d) Devletin üniter doğası;

e) Temel çekirdek haklar, özgürlükler ve güvenceler;

f) Hukukun üstünlüğüne ve çoğulcu demokrasiye dayanan devlet;

g) Devletin seküler doğası ve kilisenin ve devletin ayrılığı ilkesi;

h) Egemen ve yerel yetki makamlarına yetkililerin seçilmesinde genel, doğrudan, gizli ve periyodik seçimler;

i) Mahkemelerin bağımsızlığı;

j) Egemen gücü uygulayan kurumların ayrılığı ve dayanışması;

k) Yerel özerklik.

4 – Azerbaycan

1995 – md. 155

Bu Anayasa’nın 1., 2., 6., 7., 8., ve 21’nci maddelerinde değişiklik yapılması veya iptal edilmesine ilişkin teklifler, III. fasılda öngörülmüş insan ve vatandaş hak ve özgürlüklerinin iptali veya Azerbaycan Cumhuriyetinin taraf olduğu uluslararası antlaşmalarda öngörüldüğünden fazla sınırlandırılmasına ilişkin teklifler hakkında referandum yapılamaz.

***

md. 1

Azerbaycan Cumhuriyetinde devlet hakimiyetinin yegane kaynağı Azerbaycan halkıdır.

Azerbaycan halkı, Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında ve dışında yaşayan, Azerbaycan Devleti ve kanunlarına tabi olan, Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşlarından ibarettir; bu konuda, uluslararası hukukla belirtilmiş normlar istisnadır.

md. 2

Serbest ve bağımsız olarak, kendi kaderini tayin etmek ve yönetim şeklini belirlemek Azerbaycan halkının egemen hakkıdır.

Azerbaycan halkı, kendi egemenlik hakkını, doğrudan halkoylaması-referandum ve genel, eşit ve doğrudan seçim hakkına dayalı, serbest, gizli ve şahsi oy verme yolu ile seçilmiş temsilcileri vasıtasıyla gerçekleştirir.

md. 6

Azerbaycan halkının her hangi bir kesimi, sosyal grup, örgüt veya hiçbir kişi hakimiyetin kullanılması yetkisini zorla ele geçiremez.

Hakimiyetin zorla ele geçirilmesi halka karşı en büyük suçtur.

md. 7

Azerbaycan devleti, demokratik, hukuki, dünyevi ve üniter bir Cumhuriyettir.

Azerbaycan Cumhuriyetinde devlet hakimiyeti, iç sorunlarda yalnız hukukla, dış sorunlarda ise yalnız Azerbaycan Cumhuriyetinin taraf olduğu uluslararası antlaşmalardan ileri gelen hükümlerle sınırlanır.

Azerbaycan Cumhuriyetinde devlet hakimiyeti kuvvetler ayrılığı prensibine dayanır.

– Yasama hakimiyeti Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisince kullanılır;

– Yürütme hakimiyeti Azerbaycan Cumhurbaşkanına aittir;

– Yargı hakimiyeti Azerbaycan Cumhuriyeti mahkemelerince kullanılır.

Bu Anayasanın hükümlerine göre, yasama, yürütme, yargı or ganları karşılıklı işbirliği esasında çalışır ve kendi yetkileri çerçe ve sinde bağımsızdırlar.

md. 8

Azerbaycan Devletinin başı, Azerbaycan Cumhurbaşkanıdır. O, ülke içinde ve dış ilişkilerde Azerbaycan Devletini temsil eder.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Azerbaycan halkı nın bütünlüğünü ifade eder ve Azerbaycan Devletinin deva mını sağlar.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Azerbaycan Devletinin bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve Azerbaycan Cumhuriyetinin taraf olduğu uluslararası antlaşmalara uyulmasının teminatıdır.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı, yargı bağımsızlığının temi natıdır.

md. 21

Azerbaycan Cumhuriyetinin devlet dili Azerbaycan dilidir. Azerbaycan Cumhuriyeti, Azerbaycan dilinin gelişmesini sağlar.

Azerbaycan Cumhuriyeti Devleti, halkın konuştuğu diğer dillerin serbestçe kullanılmasını ve gelişmesini sağlar.

5 – Bahreyn

2002 – md. 120, c

Bu Anayasa’nın 2. maddesinde bir değişiklik teklif edilmesine izin verilmez, ve hiçbir şart altında Bahreyn’de anayasal monarşinin ve miras yoluyla yönetim ilkesinin, aynı şekilde iki kamaralı sistemin ve bu Anayasa’da belirtilen özgürlük ve eşitlik ilkelerinin değiştirilmesinin teklif edilmesine izin verilmez.

***

md. 2

Devletin dini İslam’dır. İslamî Şeriat yasama için temel bir kaynaktır. Resmî dil Arapça’dır.

6 – Benin

1990 – md. 156

Toprak bütünlüğüne zarar verebilecek olması halinde değişiklik süreci başlatılamaz ve devam ettirilemez.

Yönetimin cumhuriyetçi yapısı ve Devlet’in sekülerliği bir değişiklik konusu yapılamaz.

7 – Bosna-Hersek

1995 – md. 10

Bu Anayasa’da yapılan hiçbir değişiklik bu Anayasa’nın 2. maddesinde sayılan hakların ve özgürlüklerin hiçbirini ilga edemez veya sınırlayamaz veya işbu paragrafı değiştiremez.

***

md. 2

1 – İnsan Hakları

Bosna ve Hersek ve her iki Devletçik uluslararası alanda tanınmış insan hakları ve temel özgürlüklerin en üst seviyesini güvence altına alır. Bu amaçla, Genel Çerçeve Anlaşma’nın 6. Eki’nde öngörüldüğü gibi bir Bosna ve Hersek için İnsan Hakları Komisyonu bulunur.

2 – Uluslararası Standartlar

İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerin Korunması için Avrupa Konvansiyonu’nda ve Protokolleri’nde ifade edilen haklar ve özgürlükler Bosna ve Hersek’te doğrudan uygulanır. Bunlar, diğer bütün yasalara göre önceliklidir.

3 – Hakların Sayılması

Bosna ve Hersek sınırları içerisindeki herkes, yukarıdaki 2. paragrafta bahsedilen insan hakları ve temel özgürlüklerden yararlanır; bunlar şunlardır:

a – Yaşam hakkı.

b – İşkenceye veya insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleye veya cezaya uğramama hakkı.

c – Kölelik veya hizmetçilik için tutulmama veya zorla veya zorunlu işçi olarak çalıştırılmama hakkı.

d – Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakları.

e – Adlî ve cezaî davalarda adil yargılanma hakkı ve cezaî usûle ilişkin diğer haklar.

f – Özel ve aile hayatı, yuva ve haberleşme hakkı.

g – Düşünce, inanç ve din özgürlüğü.

h – İfade özgürlüğü.

i – Barışçıl toplanma özgürlüğü ve başkalarıyla örgütlenme özgürlüğü.

j – Evlenme ve bir aile kurma hakkı.

k – Mülkiyet hakkı.

l – Eğitim hakkı.

m – Seyahat ve yerleşme serbestisi hakkı.

4 – Ayrımcılık Yasağı

Bu maddede ve bu Anayasa’nın Ek-I’inde sıralanan uluslararası anlaşmalarda belirtilen haklar ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, din, dil, siyasal veya diğer düşünceler, ulusal veya sosyal köken, ulusal bir azınlığa üyelik, mülkiyet, doğum veya başka bir statü gibi gerekçelerle hiçbir ayrımcılığa uğramaksızın Bosna ve Hersek’teki herkes için güvence altındadır.

5 – Mülteciler ve Yerinden Edilmiş Kişiler

Tüm mülteciler ve yerinden edilmiş kişiler ilk evlerine özgürce dönme hakkına sahiptir. Genel Çerçeve Anlaşma’nın 7. Ek’I uyarınca, 1991’den itibaren ortaya çıkan düşmanlıklar sırasında kaybettikleri mülklerinin kendilerine verilmesi ve kendilerine verilemeyen bu tür mülkleri için tazminat alma hakları vardır. Bu tür mülkle ilgili baskı altında yapılan her tür taahhüt ve açıklama hükümsüz ve geçersizdir.

6 – Uygulama

Bosna ve Hersek, ve tüm mahkemeler, ajanslar, hükûmet organları, ve Devletçik’ler tarafından veya onların içinde faaliyet gösteren kurumlar, yukarıda 2. paragrafta ifade edilen insan hakları ve temel özgürlükleri uygulamalı ve onlara uymalıdır.

7 – Uluslararası Anlaşmalar

Bosna ve Hersek, bu Anayasa’nın 1. Ek’inde sıralanan uluslararası anlaşmalara taraf kalmalı veya olmalıdır.

8 – İşbirliği

Bosna ve Hersek’teki tüm yetkili makamlar şunlarla işbirliği yapmalı ve sınırsız erişim tanımalıdır: Bosna ve Hersek için oluşturulmuş tüm uluslararası insan hakları izleme mekanizmaları; bu Anayasa’nın 1. Ek’inde sıralanan uluslararası anlaşmalar tarafından kurulmuş tüm denetleyici kurumlar; Eski Yugoslavya için Uluslararası Mahkeme (ve özellikle Mahkeme’nin Statüsü’nün 29. Maddesi uyarınca çıkarılan emirlere uyulmalı); ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından insan hakları ve insancıl hukuk alanında görevlendirilmiş tüm diğer örgütler.

8 – Brezilya

1988 – md. 60

Teklif edilen hiçbir anayasa değişikliğinin aşağıdakileri ilga etme amacı taşıdığı kabul edilemez:

I – Ulusal Yönetimin federalist şekli;

II – Doğrudan, gizli, genel ve periyodik seçim;

III – Kuvvetler ayrılığı.

9 – Burkino Faso

1991 – md. 165

Hiçbir Anayasa değişikliği kanunu veya teklifi aşağıdakileri etkilemesi halinde kabul edilebilir değildir:

– Devlet’in cumhuriyetçi doğası ve şekli;

– Çok-parti sistemi;

– Ulusal toprak bütünlüğü.

Toprak bütünlüğünü ihlal eden hiçbir değişiklik başlatılamaz ve sürdürülemez.

10 – Burundi

2005 – md. 299

Ulusal birliği, Burungi Halkı’nın uyumunu, Devlet’in sekülerliğini, uzlaşmayı, demokrasiyi ve Cumhuriyet’in toprak bütünlüğünü ihlal eden hiçbir değişiklik usulü muhafaza edilemez.

11 – Cezayir

1963 – md. 178

Aşağıdakilerden hiçbiri anayasa değişikliği konusu olamaz:

1 – Devlet’in Cumhuriyetçi yapısı;

2 – Çok-parti sistemine dayanan demokratik düzen;

3 – Devlet’in dini olarak İslam’ın rolü;

4 – Ulusal ve resmi dil olarak Arapça’nın rolü;

5 – İnsanın ve vatandaşın temel özgürlük ve hakları;

6 – Ulusal sınırların bölünmezliği ve birliği;

7 – Devrim’in ve Cumhuriyet’in sembolleri olarak ulusal amblem ve ulusal marş.

12 – Cibuti

1992 – md. 92

Devlet’in varlığını sorgulaması veya toprak bütünlüğünü, yönetimin cumhuriyetçi yapısını veya Cibuti demokrasisinin çoğulcu niteliğini ihlal etmesi halinde hiçbir değişiklik usulüne girişilemez.

13 – Çad

1996 – md. 223

Aşağıdakileri ihlal etmesi halinde hiçbir değişiklik usulü başlatılamaz veya devam ettirilemez:

–          Toprak bütünlüğü, bağımsızlık, veya ulusal birlik;

–          Devlet’in cumhuriyetçi yapısı, kuvvetler ayrılığı ilkesi ve sekülerlik;

–          Vatandaşların özgürlükleri ve temel hakları;

–          Çoğulculuk politikası.

 

14 – Çek Cumhuriyeti

1993 – md. 9

Hukukun üstünlüğüyle yönetilen demokratik devletin temel gereksinimlerindeki hiçbir değişikliğe izin verilemez.

15 – Dominik Cumhuriyeti

2010 – md. 268

Hiçbir Anayasa değişikliğinin her zaman sivil, cumhuriyetçi, demoratik ve temsili olması gereken yönetim biçimiyle ilgisi olamaz.

16 – Doğu Timor

2002 – md. 156

Anayasa’yı değiştiren kanunlar aşağıdakilere saygı duymalıdır:

a – Devlet’in ulusal bağımsızlığı ve birliği;

b – Vatandaşların hakları, özgürlükleri ve güvenceleri;

c – Yönetimin cumhuriyetçi yapısı;

d – Kuvvetler ayrılığı;

e – Mahkemelerin bağımsızlığı;

f – Çok-parti sistemi ve demokratik muhalefet hakkı;

g – Egemenlik organlarının yetkililerinin özgür, genel, doğrudan, gizli ve düzenli seçimle belirlenmesi, aynı şekilde oranlı temsil sistemi;

h – İdari yetkilerin dağıtılması ve adem-i merkeziyet ilkesi;

i – Ulusal bayrak;

j – Ulusal bağımsızlığın ilan edildiği tarih.

c) ve i) paragraflarına belirtilen konular kanuna uygun şekilde, ulusal referandum yoluyla gözden geçirilebilir.

17 – Ekvador

2008 – md. 84

(…) Hiçbir halde yönetimin Anayasa’yı, kanunları, diğer yasal ve düzenleyici çerçeveleri ve eylemleri değiştirmesi Anayasa’da tanınmış olan hakları tehlikeye düşüremez.

md. 441

Devlet’in temel yapısını veya doğasını ve kurucu ögelerini tadil etmeyen, hakları ve güvenceleri sınırlamayan ve Anayasa’nın değişiklik usulünü değiştirmeyen Anayasa’nın bir veya daha fazla maddesiyle ilgili değişiklikler aşağıdaki gibi yapılır:

(…)

18 – Ekvador Ginesi

1991 – md. 104

Devletin cumhuriyetçi ve demokratik sistemleri, ulusal birlik ve toprak bütünlüğü değişikliklere konu olamaz.

19 – El Salvador

1983 – md. 248

Hiçbir şart altında, Anayasa’nın yönetimin biçimi ve sistemi, Cumhuriyet’in sınırları, ve bir Cumhurbaşkanı’nın kendine halef olamaması ilkesiyle ilgili maddeleri değiştirilemez.

20 – Ermenistan

1995 – md. 114

Anayasa’nın 1, 2 ve 114. maddeleri değiştirilemez.

***

md. 1

Ermenistan Cumhuriyeti, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü üzerine kurulu egemen, demokratik bir devlettir.

md. 2

Ermenistan Cumhuriyeti’nde iktidar halka aittir.

Halk, iktidarını özgür seçimler ve referandum yoluyla, aynı şekilde, Anayasa’da belirtildiği şekliyle devlet ve yerel öz-yönetim organları ve kamu görevlileri yoluyla kullanır. Herhangi bir örgüt veya kişi tarafından iktidarın kötüye kullanılması suç oluşturur.

21 – Fas

2011 – md. 175

Hiçbir değişiklik Müslümanlık dinine ilişkin, Devlet’in monarşik yapısıyla, Millet’in demokratik tercihiyle veya bu Anayasa’da belirtilen özgürlüklere ve temel haklara ilişkin konularla ilgili düzenlemeleri ihlal edemez.

22 – Fildişi Sahili

2000 – md. 127

Toprak bütünlüğüne etkiler içeren hiçbir değişiklik usulüne girişilemez ve devam ettirilemez. Devlet’in cumhuriyetçi yapısı ve seküler yapısı değişiklik konusu yapılamaz.

23 – Fransa

1958 – md. 89

Yönetimin cumhuriyetçi yapısı değişiklik konusu yapılamaz.

24 – Gine

2010 – md. 154

Devlet’in cumhuriyetçi yapısı, laiklik ilkesi, Devlet’n tekliği ilkesi, kuvvetlerin ayrılığı ve dengesi ilkesi, siyasal ve sendikal çoğulculuk, ve Cumhurbaşkanı’nın kaç kez göreve gelebileceği ve görev süresi değişiklik konusu yapılamaz.

25 – Gine-Bissau

1984 – md. 102

Hiçbir değişiklik teklifi şunları içeremez:

a) Devlet’in üniter yapısı ve cumhuriyetçi şekli;

b) Devlet’in Laik Statü’sü;

c) Ulusal toprak bütünlüğü.

26 – Guatemala

1985 – md. 281

Hiçbir halde 140, 141, 165 paragraf g), 186 ve 187. maddeler değiştirilemez, ve hiçbir şekil altında yönetimin cumhuriyetçi yapısını veya Cumhurbaşkanlığı görevi için yeniden seçilme yasağı ilkesini içeren soru sorulamaz, aynı şekilde Cumhurbaşkanlığı’nı elinde bulunduranın değişmesine ilişkin Maddeler’in etkinliği ve uygulaması askıya alınamaz veya içerikleri hiçbir yolla değiştirilemez veya farklılaştırılamaz.

***

md. 140

Guatemala, vatandaşlarının haklarından ve özgürlüklerinden yararlanabilmesini güvenceye almak için örgütlenmiş özgür, bağımsız ve egemen bir Devlet’tir.

md. 141

Egemenlik, kullanılması için onu Yasama, Yürütme ve Yargı Organları’na devreden halktan kaynaklanır.

md. 165, § g

Cumhuriyet Kongresi’nin yetkileri arasında şunlar bulunur:

(…)

g) Anayasal süresini doldurduktan sonra görevine devam etmesi halinde Cumhurbaşkanı’nı yoksaymak. Böyle bir durumda Ordu, kendiliğinden, Kongre’ye bağlanacaktır.

md. 186

Aşağıdakiler Cumhuriyet’in Başkanlığı ve Başka Yardımcılığı’na seçilemezler:

1. Bir hükûmet darbesinin, silahlı devrimin veya benzer bir hareketin anayasal düzeni değiştiren lider veya yöneticileri, veya benzer olayların sonucunda kurulan hükûmetin liderliğini kabul edenler;

2. Cumhuriyet’in Başkanlığı veya Başkan Yardımcılığı seçimleri sırasında bu makamları icra eden kişiler, veya seçimlerin yapıldığı başkanlık süresi içerisinde herhangi bir süre için bunları icra eden kişi;

3. Cumhuriyet’in Başkanı’nın veya, Başkanlık görevini icra etmesi sırasında Başkan Yardımcısının, ve bu Madde’nin ilk paragrafında bahsedilen kişilerin dördüncü dereceye kadar kan bağından veya ikinci dereceye kadar akrabalık bağından olanlar;

4. Seçimlerden önceki altı aylık sürede Devlet Bakanı olanlar;

5. Seçim daveti tarihinden en az beş yıl öncesinde istifa etmemiş veya emekliye ayrılmamış olmaları halinde Ordu mensupları;

6. Herhangi bir din veya mezhebin elçisi, ve;

7. Yüksek Seçim Mahkemesi yargıçları.

md. 187

Halkoyu yoluyla Cumhuriyet’in Başkanlığı görevini herhangi bir süre için yerine getiren kişi, veya bu görevi iki yıldan daha fazla süreyle yapan biri, hiçbir şekilde bu görevi bir daha yerine getiremez.

Herhangi bir yolla yeniden seçilme veya başkanlık süresinin uzatılması hukuk uyarınca cezalandırılır. İcra edilmeye yeltenilen görev hükümsüzdür.

27 – Honduras

1982 – md. 374

Yukarıdaki madde, bu madde, Anayasa’nın yönetimin yapısına, ulusal toprağa, cumhurbaşkanlığı süresine, herhangi bir sıfatla cumhurbaşkanlığı yapan vatandaşın yeniden cumhurbaşkanı seçilmesi yasağına, ve müteakip dönemde cumhurbaşkanı olamayacak kişilere ilişkin Maddeleri değiştirilemez.

28 – İran

1979 – md. 177

Siyasal sistemin İslami niteliğine ilişkin Anayasa Maddeleri’nin içerikleri; İslami kıstaslara göre tüm kuralların ve düzenlemelerin temeli; dini temel; İran İslam Cumhuriyeti’nin hedefleri; yönetimin demokratik niteliği; wilayat al-amr; Ummah İmamlığı; ve ulusal referanduma dayanan devlet işlerinin idaresi, İran’ın ulusal dini (İslam) ve öğretisi (Twelver Ja’fari) değiştirilemez.

29 – Kamboçya

1993 – md. 17

7. maddenin ilk cümlesinde ifade edilen “Kamboçya Kralı hüküm sürer ama yönetemez” şeklindeki düzenleme kesinlikle değiştirilemez.

md. 153

Liberal ve çoğulcu demokrasi sistemini ve Anayasal Monarşi rejimini etkileyen düzeltme ve değişiklikler yasaklanabilir.

30 – Kamerun

1972 – md. 64

Devlet’in cumhuriyetçi şeklini, birliğini ve toprak bütünlüğünü ve Cumhuriyet’e hakim olan demokratik ilkeleri etkileyen hiçbir Anayasa değişikliği usulü kabul edilemez.

31 – Kape Verde

1980 – md. 313, (1)

Aşağıdakiler değişiklik konusu olamaz:

(a) Ulusal bağımsızlık, ulusal toprakların bütünlüğü, ve Devlet’in birliği;

(b) Yönetimin cumhuriyetçi yapısı;

(c) Ulusal ve yerel yetkililerin belirlenmesinde genel, doğrudan, gizli, periyodik seçim;

(d) Ulusal organların ayrılığı ve dayanışması;

(e) Yerel iktidarın özerkliği;

(f) Mahkemelerin bağımsızlığı;

(g) İfade ve siyasal örgüt çoğulculuğu, ve muhalif olma hakkı.

md. 313, (2)

Değişikliğe ilişkin kanunlar Anayasa’da kabul edilen hakları, özgürlükleri ve güvenceleri daraltamaz veya sınırlayamaz.

32 – Kıbrıs

1960 – md. 182

Bu Anayasa’nın 11 Şubat 1959 tarihli Zürih Anlaşması’ndan III. Ek’ine aktarılan Maddeler veya bu Maddelerin bölümleri bu Anayasa’nın temel Maddeleri’dir ve hiçbir şekilde, farklılaştırma, ekleme veya ilga etme yoluyla değiştirilemez.

33 – Komor Adaları

2001 – md. 42

Ulusal toprağı, uluslararası olarak tanınmış sınırların ihlal edilmezliğini veya adaların özerliğini tehlikeye sokan hiçbir değişiklik usulü başlatılamaz veya devam ettirilemez.

34 – Kongo

2001 – md. 185

Devletin cumhuriyetçi yapısı, seküler niteliği, Cumhurbaşkanı’nın kaç kez görev yapacağı, aynı şekilde I ve II. Başlık’ta açıklanan haklar değişiklik konusu yapılamaz.

35 – Kosova

2008 – Son Düzenlemeler – md. 3.0

Bu Anayasa’daki değişiklikler, ancak Kosova Meclisi Başkanı’nın teklif edilen değişikliğin bu Anayasa’nın II. Başlığı’nda belirtilen hak ve özgürlüklerden hiçbirini daraltmadığına yönelik ön görüşünü almak üzere teklif edilen değişikliği Anayasa Mahkemesi’ne danışmasının ardından Meclis tarafından kabul edilebilir.

36 – Kuveyt

1992 – md. 175

Kuveyt Emirlik Rejimi’ne ve bu Anayasa’da belirtilen özgürlük ve eşitlik ilkelerine ilişkin düzenemeler değişiklik için teklif edilemez, meğer ki bu değişiklikler mutato nomine Emirlik sıfatını veya özgürlük ve eşitlik güvencelerinde bir artışı ilgilendirsin.

37 – Küba

1976 – md. 137

Bu Anayasa ancak ad okunarak yapılan oylamada üye tam sayısının en az üçte ikisinden az olmayan bir çounluğun kabul ettiği kararlar yoluyla Halkın İktidarının Millet Meclisi tarafından değiştirilebilir; meğer ki (değişiklik), feshedilemez nitelikleri I. Bölüm’ün 3. Maddesi’nde belirlenmiş olan siyasal, sosyal ve ekonomik sistemle ilgili, veya 11. Madde’de belirlendiği üzere saldırı, tehdit veya cebir altında müzakere yasağıyla ilgili olsun.

38 – Lüksemburg

1868 – md. 115

Bir krallık sırasında, Anayasa’da Büyük Dük’ün anayasal yetkilerini, statüsünü ve aynı şekilde halefiyetini ilgilendiren hiçbir değişiklik yapılamaz.

39 – Mali

1992 – md. 118

Devlet’in bütünlüğüne dokunması halinde hiçbir değişiklik usulü başlatılamaz veya sürdürülemez.

Devletin cumhuriyetçi yapısı ve sekülerliği, aynı şekilde çok-particilik değişiklik konusu olamaz.

40 – Moldova

1994 – md. 142

Vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinin veya bunların güvencelerinin ihlalin yola açan hiçbir değişiklik yapılamaz.

41 – Moritanya

1991 – md. 99

Devlet’in varlığı tehlikeye düşüren veya toprak bütünlüğünü, Kurumlar’ın cumhuriyetçi yapısını, Moritanya demokrasisinin çoğulcu niteliğini veya iktidarın demokratik yollarla el değiştirmesi ilkesini ve sonuçlarını, yukarıda 26 ve 28. Madde’lerde belirtildiği üzere, Cumhurbaşkanı’nın görev süresinin beş yıl olduğu ve yalnızca bir kez yenilenebileceğine dair ilkeleri ihlal eden hiçbir Anayasa değişikliği usulü başlatılamaz.

42 – Namibya

1990 – md. 131

Bu Anayasa altında, işbu 3. Başlık’ın düzenlemelerindeki hiçbir ilga veya değişikliğe, bu ilga ve değişikliğin bu Başlık’ta bulunan ve tanımlanan temel hak ve özgürlükleri azaltması veya değerini eksiltmesi halinde izin verilemez, ve bu sözde ilga veya değişikliklerin hiçbirinin değeri veya herhangi bir gücü veya etkisi olamaz.

md. 132

Bu Anayasa altında, işbu Alt-Madde’nin veya Alt-Madde (2) veya (3)’ün ilgası ve değişikliğine, Parlamento’da veya bir referandumda gerekli olan çoğunlukları azaltmayı veya değerini eksiltmeyi amaçlaması halinde izin verilemez, ve bu sözde ilga veya değişikliklerin hiçbirinin değeri veya herhangi bir gücü veya etkisi olamaz.

43 – Nauru

1968 – md. 92

Anayasa Konvansiyonu, bu Madde’nin (1.) cümlesinde belirtilen süre sırasında, Anayasa Konvansiyonu üyelerinin çoğunluğunun kabul ettiği bir kararla, bu Anayasa’nın, bu Madde ve 85. Madde’nin (4.) cümlesi dışındaki tüm düzenlemelerini değiştirebilir.

***

md. 85

(…)

(4) Nauru’nun 1967 Anayasal Konvansiyon Nizamnamesi, Nizamname altında kurulan Anayasal Konvansiyon’un üyeliğini etkilemek amacıyla değiştirilemez.

44 – Nijer

2010 – md. 175

Devlet’in cumhuriyetçi yapısı, çok-parti sistemi, Devlet’in ve dinin ayrılığı ilkesi ve bu Anayasa’nın 47. Maddesi’nin 1 ve 2. paragraflarındaki ve 185. Maddesi’ndeki düzenlemeler değişiklik konusu yapılamaz.

Bu Madde’nin değişikliği usulü kabul edilemez.

***

md. 47

Cumhurbaşkanı genel, özgür, doğrudan, eşit ve gizli oyla, beş (5) yıllık bir görev için, yalnızca bir (1) kez yenilenebilir şekilde seçilir.

Her halükarda, kimse iki (2) başkanlık görevinden fazlasını icra edemez veya nedeni ne olursa olsun görev süresini uzatamaz.

md. 185

Onsekiz (18) Şubat 2010 hükûmet darbesini yapanlar, birlikte yapanlar ve yardımcıları için bir af çıkartılmıştır.

Bu etkiyi yaratacak bir yasa, Millet Meclisi’nin birinci (1.) oturumunda oylanacaktır.

45 – Norveç

1814 – md. 112

(…). (Bir) değişiklik hiçbir zaman, bu Anayasa’da bulunan ilkelere aykırı olamaz, ancak yalnızca belli düzenlemelerin Anayasa’nın ruhunu farklılaştırmayan değişikliklerle ilgili olabilir ve ayrıca bu değişiklik Storting’in üçte ikisi tarafından onaylanmalıdır.

46 – Orta Afrika Cumhuriyeti

2004 – md. 107

Cumhurbaşkanlığı makamının boşluğu sırasında veya toprak bütünlüğünü ihlal etmesi halinde hiçbir değişiklik usulü başlatılamaz ve sürdürülemez.

md. 108

Değişikliğin açıkça dışında kalanlar:

–          Devlet’in cumhuriyetçi ve seküler yapısı;

–          Cumhurbaşkanlığı görevinin sayısı ve süresi;

–          Seçilme şartları;

–          Devlet Başkanı’nın görevleriyle bağdaşmazlıklar;

–          Vatandaşın temel hakları.

47 – Portekiz

1976 – md. 288

Anayasa değişikliği kanunları şunlara saygı göstemelidir:

a) Ulusal bağımsızlık ve devletin birliği;

b) Yönetimin cumhuriyetçi yapısı;

c) Kilise ve devlet arasında ayrılık;

d) Vatandaşların hakları, özgürlükleri ve güvenceleri;

e) İşçilerin hakları, işçi komiteleri ve sendikaları;

f) Üretim araçlarının sahipliği ilişkisi içinde kamu , özel ve kooperatif ve sosyal sektörlerin birlikte varlığı;

g) Karma ekonomi çerçevesi içinde var olması gereken ekonomik planların gereksinimleri;

h) Egemenliği kullanan organların, özerk bölgelerin organlarının ve yerel hükümet organlarının yetkililerinin genel, doğrudan, gizli ve periyodik seçimle ve seçilmesi; ve oranlı temsil sistemi;

i) Çoğul ifade ve, siyasal partiler de dahil, siyasal örgütlenme, ve demokratik muhalefet hakkı;

j) Egemenliği kullanan organları ayrılığı ve dayanışması;

l) Hukuk kurallarının poztif anayasallığının denetimi ihmal yoluyla anayasaya aykırılığı için itiraz;

m) Mahkemelerin bağımsızlığı;

n) Yerel yönetimlerin özerkliği;

o) Azor ve Madeira takımadalarının siyasal ve idari özerkliği.

48 – Romanya

1991 – md. 152

Bu Anayasa’nın Romanya devletinin ulusal, bağımsız, üniter ve bölünmez niteliğini, yönetim şekli olarak Cumhuriyet’i, toprak bütünlüğünü, yargı sisteminin bağımsızlığını, siyasal çoğulculuğu, ve resmi dili ilgilendiren düzenlemeleri anayasal değişiklik konusu olamaz.

Benzer şekilde, vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinin ve bu hak ve özgürlüklerin güvencelerinin yok olması sonucunu doğuran hiçbir değişiklik kabul edilemez.

49 – Ruanda

2003 – md. 193 (Anayasa’nın değiştirilmesi)

Bu maddede yapılacak hiçbir değişikliğe izin verilmez.

50 – Senegal

2001 – md. 103

Devlet’in cumhuriyetçi yapısı değişiklik konusu yapılamaz.

51 – Somali

2012 – md. 132

2. Cümle’ye bakılmaksızın, Federal Parlamento’nun ilk görev süresinin bitiminde önce veya sonra olsun, hiçbir Parlamento kanadı bu Anayasa’nın 1. Kısmı’nda belirtilen Kurucu İlkeler’de bir değişiklik kabul edemez.

***

1. Kısım

md. 1

Somali, halkın kapsayıcı temsili ve çok-parti sistemi ve sosyal adalet üzerine kurulu federal, egemen, ve demokratik bir cumhuriyettir.

Tüm iktidar, Yüce Allah’tan sonra, halka aittir ve Anayasa ve hukuka uygun şekilde ve ilgili kurumlar yoluyla kullanılabilir.

Somali Federal Cumhuriyeti’nin egemenliği ve birliği ihlal edilemez.

md. 2

Devlet’in dini İslam’dır.

Ülkede İslam dışındaki dinlerin propagandası yapılamaz.

Şeriat’ın genel ilkeleriyle uyumlu olmayan hiçbir kanun yasalaştırılamaz.

md. 3

Somali Federal Cumhuriyeti Anayasası, Kutsal Kur’an ve peygamberimiz Muhammed’in Sünnet’inin temelleri üzerine kuruludur ve Şeriat’ın ve sosyal adaletin yüksek hedeflerini korur.

Somali Federal Cumhuriyeti Afrika ve Arap Birliği üyesi Müslüman bir ülkedir.

Somali Federal Cumhuriyeti, bir federal sistemde iktidarın paylaştırılmasına dair temel ilkeler üzerine kuruludur.

Somali Federal Cumhuriyeti Anayasası, insan haklarını, hukukun üstünlüğünü, uluslararası hukukun genel standartlarını, adaleti, katılımcı danışmacı ve kapsayıcı yönetimi, halkın yararına olarak hesap verebilirliği, etkinliği ve cevap verebilirliği sağlamak amacıyla yasama, yürütme ve bağımsız yargı arasındaki kuvvetler ayrılığını destekler.

md. 4

Ülkedeki üstün hukuk, Şeriat’tan sonra, Somali Federal Cumhuriyeti Anayasası’dır. Yönetimi bağlar ve yönetimin tüm bölümlerindeki politika girişimi ve kararlarına rehberlik eder.

Anayasa’ya aykırı herhangi bir kanun veya idarî karar, bu Anayasa uyarınca öyle yapma yetkisi olan Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilebilir.

md. 5

Somali Federal Cumhuriyeti’nin resmî dili Somalice’dir (Maay ve Maxaa-tiri), ve Arapça ikinci dildir.

md. 6

Somali Federal Cumhuriyeti bayrağı, Program Bir’in A Bölümü’nde gösterildiği üzere, ortasında beş eşit noktalı beyaz yıldız bulunan açık mavi bir dikdörtgendir.

Somali Federal Cumhuriyeti’nin amblemi, Program Bir’in B Bölümü’nde gösterildiği üzere, ortasında gümüşle kaplanmış beş noktalı yıldız bulunan altın çerçeveli bir kalkandır. Kalkanın üzeri, iki yan tarafta bulunanların yarısının gözüktüğü beş altın başlı bir amblemle süslenmiştir. Kalkan her iki yanında, en alt kısmında, beyaz bir kurdelayla birleşen uzunlamasına iki palmiye yaprağında birbirlerine bakan iki leopar tarafından tutulmaktadır.

Somali’nin “Qolobaa Clanakeed” olan bir ulusal marşı vardır.

Somali Federal Cumhuriyeti’nin Federal Üye Devletleri, federal sisteme uyarınca kendi bayrakları ve ulusal sembollerine sahip olabilir.

md. 7

Somali Federal Cumhuriyeti’nin egemenliği, toprak, kara suları, adalar, toprak altı, hava sahası, ve kıta sahanlığı, ve Federal Parlamento tarafından kabul edilecek bir kanun uyarınca Somali Federal Cumhuriyeti’ne dahil olacak tüm kara ve suları kapsayan Somali Federal Cumhuriyeti’nin tüm topraklarına yayılır.

Somali Federal Cumhuriyeti’nin toprakları ihlal edilemez ve bölünemez.

Somali Federal Cumhuriyeti’nin sınırlarıyla ilgili tüm uluslararası sınır uyuşmazlıkları toprak kanunları ve uluslararası hukukla uyumlu şekilde barışçıl ve dayanışmacı şekilde çözülür.

Somali Federal Cumhuriyeti’nin sınırları şunlardır:

1. Kuzey’de: Aden Körfezi

2. Kuzey-batı’da: Cibuti

3. Batı’da: Etiyopya

4. Güney-batı’da: Kenya

5. Doğu’da: Hint Okyanusu

md. 8

Somali Federal Cumhuriyeti halkı tüm vatandaşlardan oluşur, ve bölünemez.

Yalnız bir Somali vatandaşlığı vardır, ve Somali Federal Cumhuriyeti Halk Meclisi nasıl kazanılacağını, askıya alınacağını, veya kaybedileceğini tanımlayan özel bir kanunu yasalaştırmalıdır.

Bir Somali vatandaşı, başka bir ülkenin vatandaşı olsa bile, Somali vatandaşlığından mahrum bırakılamaz.

Somali vatandaşlığının reddi, askıya alınması veya kaldırılması siyasal gerekçelere dayandırılamaz.

md. 9

Somali’nin başkentinin statüsü, anayasal değişiklik usulüyle belirlenir, ve Somali Federal Parlamentosu’nun iki meclisi bu konuya ilişkin özel bir kanun kabul eder.

52 – Tacikistan

1994 – md. 100

Yönetimin cumhuriyetçi yapısı, toprak bütünlüğü, Devlet’in demokratik, hukuk tarafından yönetilen, seküler ve sosyal doğası değiştirilemez.

53 – Tayland

2007 – md. 291

(…) Devlet’in Başı olarak Kral’la yönetime dayalı demokratik rejimin değiştirilmesi veya Devlet’in şeklinin değiştirilmesi etkisi doğuracak bir değişiklik teklifi vermek yasaktır.

54 – Togo

1992 – md. 144

Devlet’in Cumhuriyetçi yapısı ve sekülerliği değişiklik konusu olamaz.

 

55 – Tunus

2014 – md. 1
Tunus özgür, bağımsız ve egemen bir Devlet’tir, dini İslam’dır, dili Arapça’dır ve rejimi Cumhuriyet’tir.
Bu maddenin değiştirilmesine izin verilmez.
md. 2
Tunus sivil nitelikli; vatandaşlık, halkın iradesi ve hukukun üstünlüğüne dayanan bir Devlet’tir.
Bu maddenin değiştirilmesine izin verilmez.
md. 49/2
Bir değişikliğin bu Anayasa’da güvence altına alınmış insan hakları ve özgürlükleri konusundaki kazanımlara dokunması mümkün değildir.

56 – Türkiye

1982 – md. 4

Anayasa’nın 1. maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2. maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3. maddesi hükümlri değiştirilemez ve değiştirilmesi tekli edilemez.

***

md. 1

Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

md. 2

Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.

md. 3

Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir.

Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır.

Millî marşı İstiklal Marşı’dır.

Başkenti Ankara’dır.

57 – Türkmenistan

2008 – md. 116

Yönetimin başkanlı cumhuriyet olan şekliyle ilgili anayasal düzenlemeler değiştirilemez.

58 – Ukrayna

1996 – md. 157

Ukrayna Anayasası, eğer değişiklikler insan ve yurttaş hak ve özgürlüklerini ortadan kaldırıyor veya sınırlamayı amaçlıyorsa, veya bağımsızlığı tasfiye ediyor veya Ukrayna’nın topraklarının bölünmezliğini ihlal ediyorsa değiştirilemez.

59 – Ürdün

1952 – md. 126

Krallık dönemi sırasında Anayasa’da Kral’ın haklarını ve halefiyetini ilgilendiren değişiklik yapılamaz.

60 – Yunanistan

1975 – md. 110

Anayasa’daki düzenlemeler, yönetimin yapısını Parlamenter Cumhuriyet olarak belirleyenler ve 2. maddenin 1. paragrafı, 4. maddenin 1, 4 ve 7. paragrafları, 5. maddenin 1. ve 3. paragrafları, 13. maddenin 1. paragrafı ve 26. madde haricinde değişiklik konusu olabilir.

***

md. 2

1 – İnsanın değerine saygı gösterilmesi ve korunması Devlet’in öncelikli görevlerini oluşturur.

md. 4

1 – Tüm Yunanlar hukuk önünde eşittir.

(…)

4 – Özel kanunlarla aksi düzenlenmedikçe, kamu hizmetlerine yalnız Yunan vatandaşları seçilebilir.

(…)

7 – Yunan vatandaşları arasında soyluluğa ilişkin sıfatlar ve ayrım yapılamaz ve tanınamaz.

md. 5

1 – Herkesin, başkalarının haklarına zarar vermediği veya Anayasa’yı ve iyi uygulamasını ihlal etmediği sürece, kişiliğini özgürce geliştirme hakkı ve ülkenin sosyal, ekonomik ve siyasal hayatına katılma hakkı vardır.

(…)

3 – Kişisel özgürlük ihlal edilemez. Hukukun düzenlediği an ve şekil dışında kimse yargılanamaz, tutuklanamaz, hapse atılamaz veya başka bir şekilde sınırlanamaz.

md. 13

1 – Dinsel inanç özgürlüğü ihlal edilemez. Sivil hak ve özgürlüklerden yararlanma kişinin dinsel inançlarına bağlanamaz.

md. 26

Yasama erkleri Parlamento ve Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.

Yürütme erkleri Cumhurbaşkanı ve Hükûmet tarafından kullanılır.

Yargı erkleri, kararları Yunan Halkı adına uygulanan hukuk mahkemeleri tarafından kullanılır.

6 Yorum
  1. Hem nvannz hem de eserininiz iin tebrik ve teekkr ederim.

    Batur Talu
    batur_talu@hotmail.com

    Date: Mon, 20 Jan 2014 09:40:57 +0000
    To: batur_talu@hotmail.com

  2. zgr eryiit permalink

    Serkan ok tebrik ederim, umarm prof olduun yazy da okuruz 🙂 Selamlar, zgr

  3. SERKAN YOLCU permalink

    Serkan bey tebrikler.
    Çalışmanızı okumayı sabırsızlıkla bekliyorum.
    Ve tabi ki darısı başımıza 🙂
    Sevgiler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: