Skip to content

Slovakya Anayasa Mahkemesi, Elektronik İletişim Kanunu’nun vatandaşların kitlesel takibini sağlayan maddelerini iptal etti

by 08/05/2015
Görsel için kaynak: http://www.europarl.europa.eu/

Bu haber BAU LAw 2018 Güncel Anayasal Gelişmeler dersi kapsamında hazırlanmıştır. Katkıda bulunanlar: Çakıl Güldal, Dilek Velioğlu, Anılay Atay, Irmak Kepenek, Banu Şenyiğit, Merve Kemelek, Aminat Bisultanova, Pelin Kımız, Serdar Aydemir, Mehmet Bahattin Özbaba, Elif Uçan, Gözde Selçuk.

Slovakya’da vatandaşların kitlesel olarak izlenmesini sağlayacak geniş ölçekli bir kanun (bilgi toplama olarak biliniyor) artık tarih oldu. Slovakya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi, vatandaşların kitlesel olarak izlenmesinin anayasaya aykırı olduğunu açıkladı. Karar, Slovakya merkezli bir düşünce kuruluşu olan European Information Society Institute (Avrupa Bilgi Toplumu Enstitüsü) adına, 30 milletvekilinin açtığı dava sonucunda verildi.

Gizli yapılan oturumda Anayasa Mahkemesi Büyük Dairesi, Elektronik İletişim Kanunu’nun (Kanun no. 351/2011) mobil ağ sağlayıcılarına kullanıcıların iletişimlerini takip etme yükümlülüğü getiren 58. kısmındaki 5, 6 ve 7. maddeleri ve 63. kısmındaki 6. maddenin (1) ve aynı şekilde, bu bilgilere erişimi sağlayan Ceza Kanunu’nun (Kanun no. 301/2005) 116. kısmının ve Polis Kuvvetleri Kanunu’nun (Kanun no. 171/1993) 76. kısmının 3. maddesinin, vatandaşların anayasa tarafından güvence altına alınan özel yaşamın ve kişisel verilerin gizliliği haklarını ihlal ettiğine karar verdi. Bunun bir sonucu olarak, söz konusu düzenlemeler bağlayıcı etkilerini kaybetti.

Elektronik İletişim Kanunu’nun iptal edilen hükümlerine göre elektronik iletişim sağlayıcıları trafik bilgilerini, yer bilgilerini ve iletişim kuran kişilerin bilgilerini; internet, e-posta veya VoIP aracılığıyla yapıldığında 6 ay, diğer araçlarla yapıldığında 12 ay saklamaları gerekiyordu. Bu yüzden iletişimin kimler tarafından, ne kadar süreyle, ne zaman, nasıl ve nerede yapıldığıyla ilgili bilgilerin saklanması gerekiyordu. Bağlanamayan aramalarla ilgili bilgilerin de aynı şekilde saklanması öngörülmüştü. Ayrıca bu bilgilerin saklanmasıyla ilgili düzenlemeler tamamen keyfiydi ve telefonun dinlenmesiyle ilgili düzenlemelere göre daha yumuşaktı.
Sağlayıcıların bilgi saklaması, uzun süre boyunca, dürüstlüklerine  ve  masumiyetlerine karşın takip edilen Slovak vatandaşların özel hayatlarına açık olarak müdahale olarak görülüyordu. Mahkemenin gerekçeli kararı henüz açıklanmamış olsa da, gelecekte vatandaşların özel yaşamının gizliliği hakkına bu şekilde bir müdahalenin mümkün olamayacağı düşünülüyor.
Slovakya Anayasa Mahkemesi’nin bugünkü kararı EISİ’nin 5 yıldan uzun süre önce başlattığı girişimin haklılığını doğrulamış oldu. EISİ’nin avukatı ve hareketin öncülerinden olan Ľubomír Lukič; ”Slovak vatandaşların elektronik iletişiminin toplu olarak izlenmesi, yıllardır anayasaya aykırı olarak vatandaşların özel yaşamlarının ihlaline yol açtı” şeklinde konuştu.

Slovakya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’nin kararı, Avrupa Adalet Divanı’nın, Veri Saklama Yönergesi’nin geçersiz olduğunu bildirmesinden (2014 baharında) neredeyse 1 yıl sonra yayınlandı. Bu sırada, Slovakya Anayasa Mahkemesi önleyici tedbir (2) olarak gecikmeksizin yürütmeyi durdurmuştu. Bugün Slovakya’da veri toplama tamamen imkansız hale gelmiş durumda.

Kaynak: EISi


1) Elektronik Haberleşme Kanunu

58. Kısım

(5)  Alt Bölüm 7’nin altındaki amaçlar doğrultusunda,  trafik verilerini, konum verilerini ve iletişim kurma tarihinden itibaren iletilen partilerin verilerini korumak zorundadır.

a) İnternet girişi, elektronik mail girişi ve internetten telefonlaşma durumunda 6 ay,

b) Diğer iletişim tipleri durumunda 12 ay

(6)  İnternet sağlayıcısı, bir  ağ veya servis sağlayıcısının elinden geçirdiği bilgileri Alt Bölüm 5’e göre tutacaktır.

Başarısız çağrıları ve internet bilgilerinide saklayacaktır. Bağlanmayan çağrılarla ilgili bilgiler saklanmayacaktır. Servis sağlayıcısının saklaması gereken bilgiler bu Alt Bölümde ve ikinci ek bölümde listelenmiştir.

(7) Yazılı istek üzerine, servis sağlayıcısı, terörizm yasadışı ticaret ve organize suçlar ve bilgi sızdırma ile ilgili suçlarla ilgili ceza kovuşturması ve soruşturmalarına gecikmeden sakladığı bilgileri paylaşmakla yükümlüdür.

63. Kısım Telekomünikasyon Gizliliği

(6) Sağlayıcı, yazılı istek ve mahkeme onayıyla veya mahkeme kararıyla telekomünikasyon gizliliği altında korunan bilgileri başka devlet organlarına sağlamakla yükümlüdür. Kaybolmuş kişileri ve çalınmış motorlu araçları aramak için gerekli bilgiler özel bir hükümle düzenlenmiştir. Sağlayıcı, bu bilgileri diğer devlet organlarına yazılı bir biçimde veya şifreli elektronik form halinde ve anlaşılır bir biçimde sağlamakla yükümlüdür. Bilgilerin sağlandığı devlet organı, fiziksel iletimlerin maliyetini karşılayacaktır.

2) 24 Nisan 2014’te, Veri Saklama Yönergesi’nin Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından yürürlükten kaldırılması üzerine Slovakya Anayasa Mahkemesi uygulamayı askıya almıştır. Slovakya Anayasa Mahkemesinin bu uygulaması nedeniyle karara bağlanmamış olan dava (PL. US 10/2014) için Avrupa Bilgi Toplumu Enstitüsü tarafından başlatılan desteğe parlamentonun 30 üyesi katıldı. Ekim 2012’den beri dava beklemesine rağmen, Mahkeme bunu önleyici tedbir olduğuna ve daha fazla inceleme yapmak için davayı kabul edeceğine karar verdi.

Bu ön askıya alma uygulamasının anlamı, muhafaza edilen yasalar hala resmen geçerli olduğu ancak Mahkeme şikayetin esasına ilişkin karar verene kadar hiçbir hukuksal etkilerinin olmayacağıdır. Mahkeme, şimdilik bilgilere erişime ilişkin hükümleri bırakarak, zorunlu veri saklamaya ilişkin hükümleri askıya almıştır.

Bu şu anlama geliyor ki, elektronik haberleşme sağlayıcıları, kullanıcılar ile ilgili veri depolamak hakkında olan yasal yükümlülüklerini kaybedecek. Mahkeme elektronik haberleşme ile ilgili davayı çözene kadar kullanıcıların meta-verilerini depolamalarına gizlilik ve sınır getirilecektir.

Bu hafta, EISi, Avrupa Adalet Divanı’nın Digital Rights Ireland C-293/12 ve Kärntner Langesregierung C-594/12 kararlarıyla ile ilgili bir bildiri yayınlamıştı. Bu bildiriye göre, ilk iddia olarak; Anayasa Mahkemeleri birliği ulusal veri saklama mevzuatını gözden geçirirken bu mevzuatın insan haklarına bağlı kalması gerektiğini çünkü veri saklamanın genel veri koruma çerçevesinde öngörülen bir istisna olduğunu ve bunun da Avrupa Birliği şartlarının  51-1 maddesinin kapsamına girdiğini belirtmektedir. İkinci olarak Avrupa Adalet Divanı bu kararın, üstünü örterek gelişi güzel veri tutmayı reddetti.


Yorum Yapın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: