İçeriğe geç

İHAM’ın Napotnik v. Romanya kararının özet çevirisi: “Diplomat başvurucunun hamile olduğu gerekçesiyle geri çağrılması, cinsiyet temelli bir müdahale olmakla birlikte, başvurucunun durumunda bir kötüleşmeye sebep olmaması ve gerekçelerin gösterilmesi nedeniyle ayrımcılık yasağı ihlal edilmemiştir.”

by 27/10/2020

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, (İHAM) bir diplomatın, Ljubljana’daki Romanya Elçiliğindeki görevinden hamile olduğu gerekçesiyle geri çağrıldığı yönündeki iddiasına ilişkin Napotnik v. Romanya kararında 12 numaralı Protokol’ün 1. maddesinin (ayrımcılığın genel olarak yasaklanması) ihlalinin bulunmadığına karar vermiştir.

Mahkeme, başvurucuya cinsiyet temelinde farklı davranıldığına karar vermiştir, fakat söz konusu davranışlardaki farklılık, elçiliğin konsolosluk bölümündeki işleyişin, örneğin ülke dışındaki Romanyalıların ihtiyaçlarının karşılanması gibi, temelde diğer insanların haklarının korunmasının sağlanması nedenleriyle yerel yetkililer tarafından etkin biçimde haklı gösterilmiştir.

Her durumda, başvurucu kayda değer herhangi bir kötüleşmeyle karşılaşmamıştır: işinden uzaklaştırılmamış ya da disiplin cezası almamıştır, hatta iki kere de terfi almıştır.

Kararın tamamını buradan okuyabilirsiniz. Mahkeme tarafından yayımlanan basın özetinin çevirisi Pınar Baysal tarafından yapılmıştır.

Napotnik v. Romanya, Başvuru no: 33139/13, Karar tarihi: 20.10.2020

Başlıca olgular

Başvurucu Oana-Cornelia Napotnik 1972 yılında doğmuş bir Romanya vatandaşıdır ve Bükreş’te yaşamaktadır.

Napotnik, bir Romanya diplomatı olarak Mart 2007’de Ljubljana’ya tayin edilmiştir. Kendisi konsolosluk işlerinden sorumluydu: görevleri çoğunlukla kimlik belgesi olmadan polis tarafından gözaltına alınma ya da hastaneye kaldırılma gibi acil durumlarda olan Romanya vatandaşlarına yardım etmekten oluşmaktaydı.

Başvurucu, Nisan 2007’de bir Slovenya vatandaşıyla evlenmiştir ve çiftin Haziran 2008 ve Temmuz 2009’da doğan iki çocukları olmuştur.

Başvurucu, ilk hamileliği süresince Kasım 2007 ve Şubat 2008 arasında ofiste çalışmamıştır, zira hem doktoru kendisine istirahat etmesini önermiştir hem de kendisi yıllık iznini kullanmıştır. O dönemde konsolosluk hizmetleri askıya alınmıştır ve yardım talepleri de komşu ülkelere yönlendirilmiştir. Başvurucu Haziran 2008’de annelik iznine çıktığında onun görevini geçici olarak yerine getirecek bir görevli bulunmuştur.

Başvurucu, Ocak 2009’da ikinci hamileliğini duyurduğunda Dışişleri Bakanlığı kendisinin Ljubljana’daki görevini sonlandırmaya ve onu Bükreş’e çağırmaya karar vermiştir. Doktor randevuları ve annelik izni dolayısıyla işten ayrı olacağından, kendisinin görevini sürdürmesinin mümkün olmadığı düşünülmüştür.

Kendisi derhal ebeveynlik izni kullanmayı talep etmiş, eşinin ülke dışındaki diplomatik görevine eşlik etmek için ayrılmış, ardından Eylül 2015’te Bükreş’te görevine devam etmiştir.

Başvurucu, bu sırada Eylül 2009’da Dışişleri Bakanlığına karşı dava açarak kendisinin ülke dışındaki görevinin sonlandırılmasının ayrımcı olduğunu, zira tek sebebinin hamileliği olduğunu iddia etmiştir. Mahkemeler davayı reddetmiştir ve Kasım 2012’de çıkan kesin kararla başvurucunun görevinin sonlandırılması kararının disiplin tedbiri olmadığı ve Ljubljana’daki konsolosluk bölümünün işleyişini sağlamak için alındığı belirtilmiştir.

Şikayetler

Başvurucu İHAS’ın 12 Numaralı Ek Protokolü’nün 1. maddesine dayanarak işyerinde ayrımcılığa uğradığını iddia etmiş, olay örgüsünün, hamile olduğu için kendisinin diplomatik görevine son verildiğini açıkça ortaya koyduğunu savunmuştur.

8 Mayıs 2013’te İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvuruda bulunulmuştur.

Mahkeme’nin Kararı

Mahkeme, 14. madde ile sağlanan korumaya (ayrımcılık yasağı) ilişkin geliştirdiği içtihat standartlarının, 12 Numaralı Protokol’ün 1. maddesi uyarınca açılan davalara uygulanabilir olduğuna karar vermiştir. Bu arada, 14. maddenin amaçları bağlamında, bir muamelenin “hiçbir objektif ya da makul haklı gösterme olmadan” farklılık içerdiği durumlarda ayrımcı olduğunun altını çizmektedir.

Hükümet, Napotnik’in hamileliğinin kendisinin diplomatik görevinin sonlandırılması kararında önemli rol oynadığını kabul etmiştir. Yalnızca kadınlar bu sebeple farklı muameleye maruz kalabilir, Mahkeme de bu durumda başvurucunun cinsiyet temelinde farklı muamele gördüğünü kabul etmiştir.

Ancak muameledeki farklılık yalnızca haklı gösterilmediği durumda ayrımcılık düzeyine varmaktadır. Mahkeme’nin görüşüne göre yerel yetkililer ilgili ve elverişli nedenler sunarak başvurucunun ülke dışındaki görevinin sonlandırılmasını haklı göstermişlerdir.

Hatta karar, elçiliğin konsolosluk bölümünün işleyişinin devamının, örneğin ülke dışındaki Romanyalıların ihtiyaçlarının karşılanması gibi, temelde diğer insanların haklarının korunmasının sağlanması bakımından zorunlu olmuştur. Başvurucunun işinin niteliği ve ilgilenmesi gereken taleplerin aciliyeti göz önünde bulundurulduğunda, ofiste bulunmaması elçilikteki konsolosluk hizmetlerini aksatabilir. Bu durum, başvurucunun ilk hamileliği sırasında bu hizmetlerin askıya alınması ve yardım taleplerinin belirli bir süre için komşu ülkelere yönlendirilmesi gerektiğinde açıkça ortaya görülmüştür.

Her durumda, kararın sonuçları, başvurucu bakımından önemli bir kötüleşmeye neden olmamıştır. Başvurucu uzaklaştırılmamıştır, ki bu eşit haklarla ilgili yerel mevzuata açıkça aykırıdır ve Romanya’nın uluslararası taahhütlerine de karşıdır. Aynı zamanda yerel mahkemelerce açıkça belirtildiği üzere verilen karar disiplin tedbiri de değildir. Başvurucu işvereni tarafından öncelikle Aralık 2007’de ilk hamileliği sırasında ve Eylül 2016’da işe döndükten yaklaşık bir yıl sonra olmak üzere terfi edilmeye devam etmiştir.

Dolayısıyla, Mahkeme, 12 Numaralı Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmediğine karar vermiştir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: