İçeriğe geç

İHAM’ın Jurčıć v. Hırvatistan kararının özet çevirisi: “Tüp bebek tedavisiyle hamile kalan kadına hamile kadınların çalışamayacağı ima edilerek hastalık izni süresince sağlık sigortasının ödenmemesi, cinsiyet temelli ayrımcılık yasağının ihlalidir.”

by 22/02/2021

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) 4 Şubat 2021 tarihli Jurčıć v. Hırvatistan davasında oybriliğiyle; mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Dava, başvurucunun hamileliği sırasında istihdam sağlık sigortası teminatının reddedilmesiyle ilgilidir. Yetkililer, onun çok yakın bir zamanda imzaladığı iş sözleşmesinin uydurma olduğunu ve in vitro fertilizasyon (IVF-tüp bebek tedavisi) geçirirken hiçbir şekilde işe başlamaması gerektiğini iddia etmişlerdir.

Mahkeme, özellikle, Hırvatistan makamlarının işe başlama ile ilgili aldatma iddiasını temellendiremediklerini ve hamile kadınların iş aramaması gerektiğini ima ederek başvurucuya karşı ayrımcılık yaptıklarını tespit etmiştir.

Kararın aslını buradan, İlkay Nadir tarafından yapılan çevirisini aşağıdan okuyabilirsiniz.

Jurčıć v. Hırvatistan, Başvuru No. 54711/15, Karar Tarihi: 04.02.2021

Olayların Özeti

Başvurucu Kristina Jurčić, 1975 doğumlu ve Hırvatistan’ın Rijeka kentinde yaşayan bir Hırvat vatandaşıdır.

Başvurucu, 1993’ten 1 Kasım 2009’a kadar neredeyse kesintisiz olarak istihdam edilmiştir. 17 Kasım 2009’da tüp bebek tedavisi geçiren başvurucu, 27 Kasım’da Split’te bir şirkette işe başlamış ve ardından Hırvatistan sağlık sigortası sistemine kaydolmuştur. Aralık ayında hamile olduğunu öğrendikten sonra hamileliğe bağlı komplikasyonlar nedeniyle kendisine hastalık izni verilmiştir.

Sonrasında başvurucu hastalık izni süresince maaşının ödenmesi için başvuruda bulunmuştur. Yetkililer, daha sonra başvurucunun sağlık sigortası durumunu gözden geçirme görevini üstlenmiş; çalıştığına dair beyanın uydurma olduğunu ve yalnızca hamileliği süresince kendisine ödeme yapılmasını amaçladığını düşünerek iş sigortasını tamamen reddetmişlerdir. Ayrıca, tüp bebek tedavisi süreci nedeniyle uzak bir kasabada işe başlamasının tıbbi açıdan uygun olmadığına karar vermişlerdir.

Başvurucu, tüp bebek tedavisi geçirmiş bir kadın olduğu için kendisine ayrımcılık yapıldığını ileri sürerek mahkemelere başvurmuştur. Yüksek İdare Mahkemesi davayı reddetmiş, Anayasa Mahkemesi de bu kararı hukuka uygun bulmuştur.

Başvurucu ayrıca, yetkililerin kendi durumuna ilişkin yapılan yorumların, tüp bebek tedavisi olan veya hamile olan hiçbir kadının herhangi bir işveren tarafından istihdam edilemeyeceği varsayımına dayandığını tespit eden Cinsiyet Eşitliği Ombudsmanına başvurmuştur.

Şikayetler

Başvurucu, sağlık sigortası statüsünün iptalinin tüp bebek tedavisi geçiren bir kadın olarak ayrımcılık teşkil ettiği gerekçesiyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

28 Ekim 2015 tarihinde İHAM’a başvurulmuştur.

Mahkeme’nin Değerlendirmesi

Hükümet, başvurucunun uydurma iş sözleşmesinden kar elde etmeyi amaçlayan herhangi bir kadından farklı muamele görmediğini iddia ederek kararın devlet hazinesini korumak için alındığını beyan etmiştir.

Mahkeme, öncelikle, başvurucunun hamileliği nedeniyle uydurma olarak istihdam edildiği gerekçesine dayanarak sigorta statüsünün reddine ilişkin verilen bir kararın ancak bir kadın için verilebileceğini belirtmiştir. Başvurucunun davasında verilen karar bu nedenle cinsiyet temelinde farklı muamele teşkil etmektedir. Dahası, fiili gebeliğin kendisinin hileli olamayacağı ve bir kadının hamileliği süresince devlete ait mali yükümlülüklerin, cinsiyet temelli muameledeki farklılığı haklı gösterecek kadar ağır nedenler olamayacağı vurgulanmıştır.

Başvurucunun davasında Mahkeme, başvurucunun tüp bebek tedavisi olduktan kısa bir süre sonra işe başladığını ve yetkililerin başvurucunun sigortalılığına dair vakıaların geçerliliğini doğrulama hakkına sahip olduğunu kaydetmiştir.Aynı zamanda, İdare Mahkemesi’nin Hükümet tarafından sunulan içtihadını, uygulamadaki bu tür incelemelerin hamile kadınları sıklıkla hedef aldığını belirttiğinden sorunlu bulmuştur.

Mahkeme, başvurucunun davasında karar verirken, yerel makamların kendilerini, başvurucunun hamileliği doğrulanana kadar işi üstlenmekten imtina ettiğini ima ederek tüp bebek tedavisi süreci nedeniyle başvurucunun tıbbi açıdan söz konusu pozisyonu üstlenmeye uygun olmadığını saptamakla sınırladıklarını belirtmiştir. Bu yaklaşım, hem iç hukuka hem de uluslararası hukuka doğrudan aykırıdır ve başvurucuyu hamileliği nedeniyle iş aramaktan caydırmakla eşdeğerdir. Mahkeme’ye göre bu durum tek başına, başvurucunun cinsiyet temelli ayrımcılığa uğradığı sonucuna varmak için yeterlidir.

Dahası, Mahkeme, Hırvatistan makamlarının, başvurucu işe başlarken tüp bebek tedavisi sürecinin başarılı olup olmadığını bilemeyeceğinden ve işvereni bu konuyla ilgili bilgilendirmesi gerektiğine dair herhangi bir yasal zorunluluk altında olmadığından başvurucunun işe başlamasının nasıl aldatıcı olabileceğini gösteremediğini kaydetmiştir. Bunun yanı sıra yetkililer, başvurucunun gerçekten işe başlayıp başlamadığını veya tüp bebek tedavisi nedeniyle sağlık nedenlerinden dolayı işten uzak durmasını gerektirip gerektirmediğini de incelememişlerdir.

Son olarak, Mahkeme, başvurucunun davasında gözlemlendiği üzere, yetkililer tarafından uygulanan cinsiyet temelli basmakalıp yargıların, Avrupa Konseyi üye devletlerinin başlıca hedeflerinden biri olan gerçek cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında ciddi bir engel teşkil ettiğine dikkat çekmiştir.

Hamile bir kadına hamileliği nedeniyle istihdamla ilgili bir yardım almayı reddetmenin doğrudan cinsiyet temelli ayrımcılık anlamına geldiğini vurgulayan Mahkeme, başvurucuya yapılan muameledeki farklılığın objektif olarak gerekçelendirilmediğine ve bunun Sözleşme haklarının ihlaline neden olduğunu saptamıştır.

Farklı görüşler

Karara katılan Yargıç Wojtyczek, farklı bir nedene dayanarak karara uyan bir görüş bildirmiştir.

Adil tazmin

Mahkeme, Hükümet’in başvurucuya manevi tazminat olarak 7.500, masraf ve giderler için ise 1.150 Euro ödemesine karar vermiştir.

From → Haberler

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: