İçeriğe geç

Kazakistan Devlet Başkanı Tokayev’den Anayasa Değişikliği İçin Referandum Çağrısı

by 12/05/2022

Devlet Başkanı Kassym-Jomart Tokayev 29 Nisan 2022 tarihinde gerçekleşen Kazakistan Halk Meclisi’nin yıllık toplantısında, Kazakistan Anayasası’ndaki değişiklik önerilerini oylamak için ulusal bir referandum düzenleme girişimi de dahil olmak üzere önemli duyurular yaptı.

 Referandumun tarihi henüz açıklanmadı ancak Kazakistan yasalarına göre referandumlar, Devlet Başkanı’nın resmi onayını takip eden bir ila üç ay arası bir sürede gerçekleşebilir.

Tokayev’in makamı, ülkenin anayasasının üçte birinden fazlası olmak üzere değiştirilecek otuz üç maddeye ilişkin özel teklifler içeren bir yasa tasarısını Anayasa Mahkemesi’nin değerlendirmesine gönderdi.

 Önemli anayasa değişikliklerinin arasında devlet başkanının yetkilerinin sınırlandırılması, parlamento seçimlerinde uygulanan nispî temsil sistemini çoğunluk ve nispî temsil sistemi karması bir sistemle değiştirerek parlamentoyu güçlendirmek, bölgesel ve yerel idarî birimlere daha fazla yetki vererek merkezî otoritenin gücünü dağıtmak, ombudsmanlık kurumu da dahil olmak üzere insan hakları koruma mekanizmalarını geliştirmek ve vatandaşların başvuruda bulunabilecekleri bir anayasa mahkemesi kurmak gibi gelişmeler var.

Tokayev meclis toplantısında konuşurken “Doğası gereği temel olan ve ülkenin siyasi sistemini önemli ölçüde değiştiren anayasal değişiklikleri başlattım. Yeni bir devlet modeline, devlet ve toplum arasında olan yeni bir etkileşim biçimine geçiyoruz. Bu niteliksel geçiş İkinci Cumhuriyet olarak adlandırılabilir” dedi.

Kazakistan’da son referandum mevcut anayasanın kabul edildiği 1995 yılında gerçekleşti. O tarihten sonra Anayasa’ya dört değişiklik paketi getirildi. Bununla birlikte de tekliflerin tamamı Parlamento’da oylamayla yapıldı. Bu seçenek hâlâ kullanılabilir ve gözlemcilerin çoğu, Başkan Tokayev’in bu seçeneği, kendisini destekleyen Amanat Partisi’nin egemen olduğu yasama meclisindeki girişimlerine yönelik oluşabilecek herhangi bir ciddi meydan okumayı dışlamak için kullanmasını bekliyor.

Tokayev, “Anayasa’nın halk oylaması ile değiştirilmesinin, halkın iradesinin somut bir göstergesi olacağına inanıyorum” dedi ve şunları ekledi: “Referandum, her vatandaşın ülkenin kaderini belirlemeye doğrudan katılmasını sağlayacak ve çok yönlü demokratikleşmeye katkı sağlayıp Yeni Kazakistan’ın inşasına yönelik rotamızı güçlendirecek.”

Tokayev ayrıca, en son yaptığı ulusa seslenişte bir ay içinde hükümet yetkililerinin ve sivil toplum kuruluşlarından temsilcilerinin yer alacağı, daha geniş kamuoyu tartışmalarını teşvik etmek amacı ile bir Ulusal Kongre’nin (Ullytk Kuruyltai) toplanacağını duyurdu.

Meclis oturumu Halkın Birliği Yenilenmiş Kazakistan’ın Temelidir başlığı altında gerçekleşti.

 Tokayev’e göre, Yeni Kazakistan Platformu, ulusun kayırmacılığın[ee1]  her türüne ve yolsuzluğa karşı direneceği bireysel ve kamusal değerler sisteminin yeniden biçimlendirilmesini de gerektiriyor.

Tokayev, Kazakistan’ın çeşitlilik içinde birlik ilkesinin önemine atıfta bulunarak, “Ayrıca yüksek vatanseverlik değerlerinin yerini etnik üstünlük gibi temel duyguların alması, dostluk ve birlik yerine karşılıklı düşmanlık ve nefret söyleminin teşvik edilmesi de kabul edilemez” dedi.

Oturumun temel amacı, Meclis’in devam eden siyasi dönüşümde nasıl bir rol oynayacağını belirlemek. 30 yılı aşkın bir süredir Meclis, Kazakistan’ı vatanı olarak gören 130’dan fazla etnik topluluğun sesi oldu ve bu durum ülkenin şu an karşı karşıya olduğu yeni siyasî gerçekliklerde giderek daha önemli hale geldi.

 Tokayev, Meclis’in rolünü “barış ve uyum politikasının sağlam kurumsal dayanağı olmak” olarak tanımladı. Bunlar Kazakistan için kılavuz değerler.

“Ocak ayında yaşanan olaylar sırasında bu değerlerin önemini hissettik. Bu tehlikeli günler şimdilik geride kaldı. Nihayet, karşılaştığımız tehlikeleri anlamaya başlayacağız. Doğrusu, ulusal bağlarımızı kaybetmeye yakındık” diyen Tokayev, Ocak Ayı Ayaklanmaları’ndan ülkenin dersler çıkarması gerektiğini vurguladı.

Kazakistan Devlet Sekreteri Erlen Karin, Telegram kanalında Devlet Başkanı’nın açıklamasına ilişkin yorumunda, “Anayasa reformunun ilk kez doğrudan halk oylamasıyla hayata geçirileceğini ve bu durumun, reformun ülke genelinde halka hitap eden karakterini vurgulayacağını” belirtti. Erlen Karin ayrıca yaklaşan reformun “devletin organları arasındaki ilişkilerin dengesini sağlıklı bir hale getireceğine” ve vatandaşların ülke yönetimine katılımını genişletmenin bir yolunu açacağına inanıyor. Karin, “Bu, devlet modelinin sistematik bir dönüşümüdür. Bu nedenle, eski modelden nihai bir ayrılma ve siyasi sistemin yeniden başlatılması için bir referandum gerekli” dedi.

Anayasa Konseyi’nin, Devlet Başkanlığı tarafından görüşülmek üzere sunulan yasa tasarısını, referandum tarihini ve seçmenlere sorulacak soru veya soruların formüllerini açıklayan bir kararname yayınlamadan önce karara bağlamak için birkaç günü daha var.

Kaynak: Astana Times

Bu haber, BAU Hukuk Fakültesi LAW 2018 Current Constitutional Developments dersi kapsamında Helin Zaimoğlu, Dilanaz Taşdemir, Sude Erim, Göksu Berk Kınay, Sıla Çelik, Mustafa Önal, Hatice Eda Şeker ve Yılmaz Batuhan Avan tarafından çevrilmiştir.

From → Haberler

Yorum Yapın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: