İçeriğe geç

Hafıza Merkezi x Anayasa Gündemi: İHAM’ın ölümcül güç kullanımı nedeniyle yaşam hakkının ve etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlaline karar verdiği 17 davanın çevirileri yayımlandı.

Anayasa Gündemi olarak, geçmişte yaşanan hak ihlallerine ilişkin hakikatlerin ortaya çıkmasına, bu ihlallerden etkilenenlerin adalete erişmesine ve toplumsal hafızanın güçlenmesine katkı sunan Hafıza Merkezi ile birlikte İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi tarafından ölümcül güç kullanımı nedeniyle yaşam hakkının ve/veya etkili soruşturma yürütme yükümlülüğünün ihlaline karar verilen bazı önemli emsal kararları Türkçe’ye kazandırdık. 

Aşağıda, Benan Molu, Serkan Köybaşı, Polat Yamaner, İdil Özcan, Esin Bozovalı, Gözde Gurbet Engin ve Efekan Sadak tarafından yapılan karar çevirilerini okuyabilirsiniz. Söz konusu çeviriler, Hafıza Merkezi tarafından yakın geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlallerine ilişkin davaların arşivlendiği Faili Belli internet sitesinden de okunabilir. 

Bu çalışma, Hafıza Merkezi tarafından yürütülen “Ağır İnsan Hakları İhlallerinde Cezasızlıkla Mücadele” projesi kapsamında, Avrupa Birliği’nin finansal desteğiyle gerçekleştirilmiştir. 

Daha fazlasını oku…

İHAM’dan Korona Virüs Önlemleri: Altı aylık başvuru süresi ve diğer süreler, 16 Mart 2020 itibarıyla bir ay uzatıldı.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, 16 Mart 2020 tarihinde, Fransız yetkililerin ve Avrupa Konseyi’nin aldığı bazı kararları göz önünde bulundurarak korona virüsüne karşı aldığı olağanüstü ve istisnai bir dizi önlemi kamuoyuyla paylaştı.

Bu açıklamaya göre Mahkeme, başta öncelik verilmiş davalar olmak üzere, temel faaliyetlerini yerine getirmeye devam edecek. İşlerin devam ettirilmesinin sağlanması amacıyla herkes evden çalışacak. 

Mahkeme İç Tüzüğü’nün 39. maddesi altında yapılan geçici tedbir talepli başvuruların incelenmesi için bazı yöntemler kabul edildi. Bu madde, yalnızca telafisi imkansız bir zararın oluşması riskinin olduğu hallerde uygulanacak.

Mahkeme binaları artık kamunun erişimine açık değil. Mart ve Nisan ayında görülecek duruşmalar, yeni bir karar alınıncaya kadar, iptal edildi. 

Sözleşme’nin 35. maddesinde düzenlenen 6 aylık başvuru süresi, istisnai olarak, 16 Mart 2020 tarihinden itibaren bir ay süreyle uzatıldı. Davalar için verilen diğer bütün süre sınırlamaları da, yine 16 Mart 2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, bir ay süreyle uzatıldı. 

Bu yeni düzenlemeler, Mahkeme’nin bulunduğu Devlet’in (Fransa) aldığı önlemlerle uyumlu bir şekilde Mahkeme’nin çalışmaya devam etmesini güvence altına almak için durumun seyrine bağlı olarak sürekli gözden geçirilecek. 

 

Şubat 2020 – İHAM Kararları Bülteni

Şubat 2020’de çıkan 5’i Türkiye’ye karşı 11 İHAM kararının yer aldığı bülten yayında. Şubat ayında Anayasa Mahkemesi tarafından yayımlanan kararların yer aldığı bülteni de buradan okuyabilirsiniz. 

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın Marshall ve diğerleri v. Malta kararının çevirisi: “Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararında yeterli telafiyi ve tazminatı sağlamaması, mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru yolu hakkının ihlalidir.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, 11 Şubat 2020 tarihinde Malta’ya karşı verdiği kararda Malta Anayasa Mahkemesi’nin başvurucunun davasında ihlal kararı vermiş olmasına rağmen kiracıları tahliye etmediği, düşük miktarda tazminata hükmettiği, davayı kazanan başvuruculara yargılama giderlerini yüklediğini ve 21 yıl süren yargılamalarla ilgili tazminata hükmetmediği gerekçesiyle mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkının ihlaline ve bu maddelerle bağlantılı olarak etkili başvuru yolunun ihlaline karar verdi. 

Kararın tamamına buradan, İdil Özcan tarafından yapılan kapsamlı çevirisine aşağıdan ulaşabilirsiniz. 

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın Fernandes v. Portekiz kararının özet çevirisi: “İstinaf mahkemesinin ilk derece mahkemesinin beraat kararına etki eden delilleri dikkate almadan mahkumiyet kararı vermesi, adil yargılanma hakkı ihlalidir.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), 27 Şubat 2020 tarihli kararında bir iş insanıyla yaptığı görüşmeyi kayda alan başvurucuya hapis cezası verilmesiyle ilgili başvuruda başvurucunun istinaf mahkemesi aşamasında adil yargılanmadığına karar verdi.

Fransızca yazılan kararın tamamına buradan, Tuğçe Bozkurt tarafından yapılan basın özeti çevirisinde aşağıdan ulaşabilirsiniz.

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın Gaughran v. Birleşik Krallık kararının özet çevirisi: “Alkollü halde araç kullanan kişinin DNA’sının, parmak izinin ve fotoğrafının belirsiz süreli muhafaza edilmesi, özel hayatın ihlalidir.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), 13 Şubat’ta verdiği kararda alkollü halde araç kullanmakla suçlanan kişinin DNA’sının, parmak izlerinin ve fotoğrafının belirsiz süreli olarak muhafaza edilmesinin Sözleşme’nin 8.maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir.

Mahkeme, verilerin elde tutulma süresinin kararlaştırılmış olup olmamasının değil, bazı güvencelerin bulunmadığının altını çizmiştir. Başvurucunun davasında, kişisel verilerinin, suçunun mahiyeti, süresiz olarak tutulmasının gerekliliği ve yeterli bir inceleme sebebi olup olmadığı dikkate alınmaksızın süresiz olarak saklanmıştır. Kullanılan teknolojinin, bu davada yerel mahkemeler tarafından değerlendirilenden daha karmaşık ve gelişmiş olduğu görülmüştür. Mahkeme, özellikle fotoğrafların depolanması ve analiziyle ilgili olarak, başvurucunun verilerinin saklanmasının, kamu yararı ve özel yarar arasında adil bir denge kuramadığını tespit etmiştir.

Kararın tamamını buradan, Ezgi Korkmaz tarafından yapılan özet çevirisini aşağıdan okuyabilirsiniz. 

Gaughran v. Birleşik Krallık, Başvuru Numarası 45245/15, Karar tarihi: 13.02.2020

Başvuruya konu olaylar

Başvurucu Fergus Gaughran, 1972 doğumlu bir İngiliz vatandaşıdır ve Newry’de (Kuzey İrlanda/Birleşik Krallık) yaşamaktadır. Daha fazlasını oku…

İHAM’ın İsmayilova v. Azerbaycan (no. 2) kararının özet çevirisi: “Gazeteci başvurucunun yolsuzluk haberlerinden sonra yetkililerce suçlu ilan edilerek tutuklanması, susturma ve cezalandırma amaçlıdır.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), 27 Şubat 2020 tarihinde verdiği İsmayilova v. Azerbaycan (no. 2) kararında, Azerbaycan’daki yolsuzluğu ortaya çıkartan haberlerinden sonra tehdit edilen araştırmacı gazeteci İsmayilova’nın daha sonra baskı altında verilen yalan bir beyan olduğu anlaşılan ‘eski iş arkadaşını intihara teşvik etme suçu’ndan tutuklanması, tutuk halinin gerekçesiz bir şekilde devam ettirilmesi ve bu durumun ortaya çıkmasının ardından asılsız bazı finansal suçlamalarla suçlanmasını özgürlük ve güvenlik hakkına aykırı buldu.

Mahkeme ayrıca Savcılık tarafından başvurucuyla ilgili yayımlanan açıklamada başvurucunun suçlu olduğu izleniminin yaratılmış olmasını, masumiyet karinesine aykırı gördü. 

Yine Mahkeme, Azerbaycan’da gazetecilere, hak savunucularına, sivil topluma ve muhaliflere yönelik sistematik hale gelen tutuklama furyasının bu başvuruda da görüldüğünü belirterek, muhalif bir araştırmacı gazeteci olan başvurucunun susturma ve cezalandırma amacıyla tutuklandığına karar verdi. Bu, Mahkeme’nin milletvekilleri, insan hakları savunucuları ve avukatlardan sonra, gazetecilerle ilgili verdiği ilk 18. madde ihlali.

Kararın tamamını buradan, avukat Benan Molu tarafından yapılan özet çevirisini aşağıdan okuyabilirsiniz. 

Daha fazlasını oku…

Şubat 2020 – AYM Kararları Bülteni

Merhaba,

Şubat ayı içerisinde Anayasa Mahkemesi tarafından yayımlanan önemli bazı kararların yer aldığı bülten yayında.

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın Ibrahimov ve Mammadov v. Azerbaycan kararının özet çevirisi: “Eski cumhurbaşkanının heykeline grafiti yapan gençlerin darp edilerek tutuklanması, 3., 5., 10. ve 18. maddeye aykırıdır.”

İbrahimov ve Mammadov v. Azerbaycan (başvuru numaraları 63571/16, 2890/17, 39541/17, 74143/16, 2883/17, 39527/17) davası, iki başvurucunun uyuşturucu isnatlarıyla tutuklanmaları ve yargılanmalarına ilişkindir, başvurucular suç isnadının yanlış olduğunu ve yetkililerin müdahalelerinin esas sebebinin eski cumhurbaşkanının heykeli üzerine politik bir grafiti çizmeleri olduğunu iddia etmektedir.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi 11 Şubat 2020 tarihli kararıyla, oybirliğiyle:

polisin başvuruculara kötü muamelede bulunması ve etkili soruşturma yapılmaması sebebiyle İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 3. Maddesinin (insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele yasağı) ihlal edildiğine,

başvurucuların suç işlediğini gösteren ilişkin makul bir şüphe bulunmaması sebebiyle Madde 5/1’in (özgürlük ve güvenlik hakkı) ihlal edildiğine,

yerel mahkemelerin başvurucuları keyfi tutuklamaya karşı korumaması ve başvurucuların uzun tutuklulukları sebebiyle Madde 5/4’ün (tutukluluğun hukuka uygunluğu) ihlal edildiğine,

başvurucuların gözaltına alınmaları ve tutuklanmalarının esas sebebinin politik bir grafiti çizmeleri olması sebebiyle 5. Maddeyle bağlantılı 18. Maddenin (Sözleşme’deki kısıtlamaların uygunsuz kullanımı) ihlal edildiğine ve 10. Maddenin (ifade özgürlüğü) ihlal edildiğine karar vermiştir.

Mahkeme özel olarak, Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi ve Birleşmiş Milletler raporlarının da dahil olduğu delillere dayanarak, başvurucuların inandırıcı kötü muamele iddialarında bulunduklarını ve Hükümet’in bu iddiaların aksini ispat edemediğini tespit etmiştir. Mahkeme ayrıca keyfi gözaltı ve tutuklamaya ilişkin yerel mahkemelerin sistematik sorunları için yapmış olduğu önceki tarihli tespitlerini işbu dava için de uygulamıştır.

Bağlamsal unsurlar dikkate alındığında, yargılamadaki eksiklikler ve polislerin faaliyetlerinin zamanlamasından açıkça anlaşıldığı üzere, başvurucuların gözaltına alınması, tutuklanması ve yargılanması ardında yatan esas amaç başvurucuların politik sloganlar içeren bir grafiti çizmeleri olduğu anlaşılmaktadır.

Başvurucuların ifade özgürlüğüne netice itibariyle yapılan müdahale “ağır şekilde keyfi ve hukukun üstünlüğü ilkesi ile bağdaşmaz haldedir” ve söz konusu ilke Sözleşme’ye içkin durumdadır.

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın Kruglov v. Rusya kararının çevirisi: “Avukatların ev ve ofislerinin aranması sırasında mesleki gizlilik kapsamındaki cihaz ve belgelerine el konulması, özel hayatın ve mülkiyet hakkının ihlalidir.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), 4 Şubat 2020 tarihli Kruglov ve diğerleri v. Rusya kararında avukat ve hukuki danışman olan başvurucuların evlerinin ve işyerlerinin aranmasının ek usuli güvenceler olmaksızın mahkeme kararına dayanması ve bundan dolayı mesleki gizlilik kapsamındaki cihaz ve belgelerine el koyulmasının Sözleşme’nin 8.maddesi ve Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1.maddesi anlamında bir ihlal teşkil ettiğine karar vermiştir.

Kararı buradan okuyabilirsiniz. Rumeysa Budak, kararın tamamını çevirdi.

Kruglov ve diğerleri v. Rusya, Başvuru no. 11264/04 ve diğer 15 başvuru, Karar tarihi: 04.01.2020. Çeviriyi de buradan okuyabilirsiniz.