Togo’da yeni anayasa kabul edildi, rejim parlamenter oldu

Genel seçimlere on gün kala Togo’da milletvekilleri ülkenin yeni anayasasını kesin olarak kabul etti. Cumhurbaşkanı’nın doğrudan halk tarafından seçilmesini ortadan kaldıran ve tüm yetkileri bünyesinde toplayan bir “Bakanlar Kurulu Başkanı” pozisyonu yaratan metin muhalefet tarafından eleştiriliyor.

Mart ayının sonundan bu yana Togo’da nefeslerin tutulmasına neden olan anayasa değişikliği etrafındaki dramanın sonuna gelindi: milletvekilleri 19 Nisan’da, genel seçimlere yalnızca on gün kala muhalefet tarafından eleştirilen yeni anayasayı kesin olarak kabul etti.

Perşembe akşamı Meclis’teki 87 oyun 87’sini de alan yeni anayasa ülkeyi bir başkanlık rejiminden parlamenter rejime geçiriyor ve tüm yetkileri bünyesinde toplayan bir « Bakanlar Kurulu Başkanı » poziysonu yaratırken Cumhurbaşkanı’nın doğrudan halk tarafından seçilmesini ortadan kaldırıyor.

Yeni anayasanın hükümlerine göre bu en yüksek makam önemini kaybetmiş durumda çünkü yeni Cumhurbaşkanı’nın hiçbir yetkisi bulunmuyor.

Cumhurbaşkanı bundan böyle milletvekilleri tarafından « tartışma olmaksızın » ve « bir kez yenilenebilen şekilde dört yıllığına » seçilecek.

Yeni metne göre iktidarın gerçek sahibi, zorunlu olarak Millet Meclisi’ndeki « en büyük partinin lideri » olan Bakanlar Kurulu Başkanı, yani bir tür süper-başbakan olacak.

Bugün, Meclis’teki çoğunluk partisi Cumhuriyet için Birlik (l’Union pour la République [UNIR]) başkanı Faure Gnassingbé.

Kavganın kızıştığı yer de burası : muhalefet, oluşturulan bu yeni poziysonun Faure Gnassingbé’nin iktidarda kalabilmek için yeni bir hamlesi olduğunu düşünüyor. Gnassingbé, 38 yıl ülkeyi yöneten babasının ardından 2005’te devletin başına geçmişti.

Togolular Partisi (Parti des Togolais [PT]) başkanı Nathaniel Olympio’ya göre Faure Gnassingbé’nin « yarattığı düzenin temel gayesi her ne pahasına olursa olsun iktidarı korumak. »

Olympio AFP’ye, « sınırsız bir iktidar biçimi bu nedenle, mantıken, anlaşılıyor ki kendine ayırdığı bir poziyon » şeklinde konuştu.

Devlet Başkanı 2019’da da Anayasa’yı değiştirtmiş ve böylece sayaçların sıfırlanmasını ve kendisinin 2020 ve 2025’te iki defa daha seçilmesini sağlamıştı.

Togolu milletvekilleri 25 Mart’ta, birkaç saat tartışmanın ardından ve metnini kamuoyuyla paylaşmaksızın yeni anayasayı zaten kabul etmişti, bu da derhal muhalefetin tepkisine ve aynı zamanda sivil toplumun bu oylamayı hemen « kurumsal bir darbe » olarak nitelemesine neden olmuştu.

Yürürlüğe girebilmesi için yeni anayasanın formalite icabı Faure Gnassingbé tarafından imzalanması gerekiyor.

Gerginlik içindeki genel seçimlerde

Bu anayasa değişikliği, genel seçimlerin hemen öncesinde gerçekleştiği için işler daha da kötüleşti. Seçimlerin 20 Nisan’da yapılması gerekiyordu ancak en sonunda, Devlet Başkanı’nın isteği doğrultusunda milletvekillerinin metni yeniden oylayabilmesi için 29 Nisan’a ertelendi.

Genel seçimlerle aynı gün ve ülke için bir ilk olacak şekilde yerel seçimler de yapılacak.

Boykot ettiği 2018’deki son genel seçimlerin aksine, bu sene muhalefet büyük ölçekli bir şekilde kampanya yapma kararı aldı.

Muhalefet 12 ve 13 Nisan’da gösteri yapmayı amaçlamıştı ancak bunlar idari kurumlarca yasaklandı ve muhalefet üyelerinin bir araya gelmesi engellendi.

Darbelerle (Mali, Burkina Faso, Nijer, Gine) ve siyasal krizlerle (Senegal) zaten karışmış durumdaki bir bölgedeki Togo için Doğu Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (Cédéao) Lomé’ye bir heyet gönderdi.

Bölgesel kurum, daha önce Togo’da «çetin koşullardan » ve « tartışmalı anayasal reformların ağırlığından » bahsetmişti.

Ertesi gün politika değiştirmeden önce yayınladığı bir açıklamada kurum, « seçim öncesi bir değerlendirme » yapacağını ve « daha önceki bir açıklamada ifade edildiği üzere başka hiçbir süreç içine girilmeyeceğini » ifade etti.

Kaynak: France 24