İçeriğe geç

Anayasa Mahkemesi’nin 2020’de Verdiği Önemli Kararlar

Merhaba,

2014 yılından bu yana her yıl, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi tarafından o yıl Türkiye’ye karşı verilen ihlal kararlarını, bazı önemli kabul edilemezlik kararlarını ve Hükümet’e bildirilen başvuruları derliyorum. 2020 yılında Türkiye’ye karşı verilen bütün ihlal kararlarını ve bazı kabul edilemezlik kararlarıyla Hükümet’e bildirilen başvuruları derlediğim blog yazımı geçtiğimiz günlerde paylaşmıştım. Buradan 2014-2020 arası derlemelerin tamamına ulaşabilirsiniz.

2016’dan bu yana hukuk fakültesi öğrencilerini, stajyer avukatları ve meslek hayatlarının başındaki avukatları insan hakları ve anayasa hukuku alanında çalışmaya teşvik etmek için ağırlıklı olarak kadınlardan oluşan bir ekiple birlikte düzenli olarak Anayasa Mahkemesi ve İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını bültenler halinde yayımlıyoruz. Her ay, bir önceki ay çıkan önemli mahkeme kararlarını paylaştığımız bültenlerin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

Bu yıl benzer bir derlemeyi Anayasa Mahkemesi kararları için de yapmak istedim. 2020 yılında Anayasa Mahkemesi’nin verdiği kararlar arasından 200 kararı derledim.

Faydalı olması dileğiyle.

Aralık 2020 – AYM Kararları Bülteni

Merhaba,

Aralık ayında çıkan bazı Anayasa Mahkemesi kararlarının yer aldığı bülten yayında.

Önümüzdeki ay görüşmek üzere.

Yaşam hakkı ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü

Cemile Demirel Açıkalın Başvurusu, Başvuru Numarası: 2017/28025, Karar Tarihi: 13/10/2020

19/07/2016 tarihinde FETÖ/PDY üyesi olduğu iddiasıyla gözaltına alınan ve müdafii tarafından sağ gözünde koyu mor renkte bir iz, göz içinde kan pıhtısı, sol yanakta kahverengi bir iz, el bileklerinde kelepçe izlerinin bulunduğu belirtilerek ifade veren, ardından tutuklanan, intihar eğilimi teşhisiyle Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesine sevkine karar verilen kişinin Kırıkkale F Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda koğuşta bulunan banyonun havalandırma penceresi demirlerine çamaşır ipi ile kendisini asmak suretiyle intihar etmesi – Yaşam hakkı ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğünün ihlali

Mehmet Aypan Başvurusu, Başvuru Numarası: 2016/4868, Karar Tarihi: 30/9/2020

Askerliğe elverişlidir raporu verilerek askere alınan kişinin şikayetleri üzerine kaldırıldığı hastanede göz ve akciğer enfeksiyonu olduğu söylenmesi, birer ay süreyle üç kez hava değişimi raporu verildikten sonra askerliğe elverişli olmadığı raporu verilerek terhis edilmesi ancak sağ göz görme yetisini tamamen kaybetmesi – kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlali

Daha fazlasını oku…

2020’de İHAM’ın Türkiye’ye Karşı Verdiği İhlal Kararları ve Türkçe Özetleri

Merhaba,

İnsan haklarının, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün korunması için mücadele etmeye devam edenler için yine oldukça zor bir yılı geride bıraktık. 

Aşağıda bütün bu hukuksuzlukları yargıya taşıyacak avukatların ve insan hakları savunucularının başvurularında ya da kendilerine karşı açılan soruşturma ve davalarda kullanması amacıyla 2020 yılında İHAM tarafından Türkiye’ye karşı verilmiş bütün ihlal kararlarını, bazı önemli kabul edilemezlik kararlarını ve gelecek başvurularda kullanılması amacıyla Hükümet’ten savunma istenilen bazı önemli başvuruları bulacaksınız.

Artık geleneksel hale getirdiğimiz bu çalışmada kararları İHAS’ta yer alan madde başlıkları ve sırası altında, kronolojik olarak özetledim. 

2020 yılında, Türkiye’ye karşı, gözümden kaçan bir karar olmadıysa, 92 karar verildi. 30’unda ifade özgürlüğünün, 12’sinde toplanma ve gösteri yapma özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verildi.

2014 yılında2015 yılında, 2016 yılında, 2017 yılında, 2018 yılında ve 2019 yılında İHAM’ın Türkiye’ye karşı verdiği ihlal ve bazı kabul edilemezlik kararlarını da buradan okuyabilirsiniz.

2016’dan bu yana kadın hukuk fakültesi öğrencilerini, stajyer avukatları ve meslek hayatlarının başındaki avukatları insan hakları ve anayasa hukuku alanında çalışmaya teşvik etmek için ağırlıklı olarak kadınlardan oluşan bir ekiple birlikte düzenli olarak AYM ve İHAM kararlarını bültenler halinde yayımlamaya devam ediyoruz. Her ay, bir önceki ay çıkan önemli AYM ve İHAM kararlarını paylaştığımız bültenlerin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

2021’in daha sağlıklı, adil, eşit, özgür ve bağlayıcı olan mahkeme kararlarının uygulandığı bir yıl olması dileğiyle.

Daha fazlasını oku…

Aralık 2020 – İHAM Kararları Bülteni

Merhaba,

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nin (İHAM) Aralık 2020’de verdiği 7’si Türkiye’ye karşı 17 İHAM kararının yer aldığı bülten yayında.  Bu bültendeki çeviriler, Benan Molu, Rumeysa Budak, Polat Yamaner, Emre Karaman, Ramazan Demir, Gözde Gurbet Engin, Serde Atalay, İlayda Öner, Muhammed Canpolat, Günsu Karacaoğlan, Pınar Baysal, Batuhan Karataş tarafından yapıldı.

Önümüzdeki ay görüşmek üzere.

Daha fazlasını oku…

FORUM – Ar.Gör. Serkan Seyhan – Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun Teklifi’nin Getirdiği Değişiklikler Işığında Hukukumuzda Yardım Toplama Faaliyetlerinin Çerçevesi

Ar.Gör. Serkan Seyhan

İstanbul Kültür Üniversitesi – Hukuk Fakültesi – İdare Hukuku Anabilim Dalı

            Kamuoyunun yakından takip ettiği üzere Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun Teklifi 16.12.2020 tarihinde 45 milletvekilinin imzasıyla TBMM Başkanlığı’na sunulmuş[1] ve teklif 19.12.2020 tarihinde TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilmiştir[2]. Kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’nun 26.12.2020 tarihli birleşiminde kabul edilmiştir[3]. Bu teklif kapsamında, diğer bazı Kanunlarla beraber, 2860 s. Yardım Toplama Kanunu hükümlerinde de değişiklik yapılması öngörülmektedir. Bu yazıda genel olarak yardım toplama faaliyetlerinin hukuki çerçevesi çizilerek söz konusu teklifin getirdiği değişiklikler açıklanmaya çalışılacak, son olarak nasıl bir yol izlenmesi gerektiği özetlenecektir.

I. GENEL AÇIKLAMALAR

            Ülkemizde gerçek ve tüzel kişilerin kamu yararına uygun belli bir amacı gerçekleştirmek için maddi kaynak sağlamak amacıyla yürütecekleri yardım toplama faaliyetleri 2860 s. Yardım Toplama Kanunu hükümlerinde düzenlenmiştir. Yasal düzenlemeye göre; “makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak suretiyle” toplanacak yardımlar bu Kanun hükümlerine tâbi olacaktır (m. 2 ve m. 5).

Daha fazlasını oku…

İHAM Büyük Dairesi’nin Selahattin Demirtaş (no. 2) kararının çevirisi: HDP eş başkanının, dokunulmazlığı kaldırılarak barışçıl açıklama ve eylemleri sebebiyle siyasi amaçlarla tutuklanması Sözleşme’ye aykırıdır.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) Büyük Dairesi, 22 Aralık 2020 tarihinde uzun zamandır beklenen Selahattin Demirtaş başvurusunda kararını açıkladı. Dokunulmazlıkların kaldırılmasını sağlayan Anayasa değişikliğinin ve Türk Ceza Kanunu’nun 314. maddesinde düzenlenen örgüt yöneticisi ve üyesi olma suçunun öngörülebilir olmadığını belirten Büyük Daire, HDP’nin eski eş genel başkanı olan Demirtaş’ın Anayasa değişikliği ile dokunulmazlıkların kaldırılmasının ardından ifade özgürlüğü kapsamında kalan açıklamaları ve yasal olan etkinliklere katılması sebebiyle tutuklanmasını, tutukluluk halinin basmakalıp gerekçelerle sürdürülmesini ifade özgürlüğüne ve özgürlük ve güvenlik hakkına aykırı buldu. Büyük Daire, ülkenin en büyük ikinci muhalefet partisi eş genel başkanı olarak Demirtaş’ın özellikle referandum ve cumhurbaşkanlığı seçimi sırasında tutuklu kalmasının serbest seçim hakkını da ihlal ettiğine karar verdi.

Büyük Daire, Demirtaş’ın çoğulculuğu bastırma ve demokratik toplum kavramının özünde yer alan siyasi tartışma özgürlüğünü sınırlama yönünde ağır basan siyasi bir amaçla tutuklandığını ve tutukluluk halinin devam ettirildiğini belirterek, Sözleşme’nin 18. maddesinden de ihlal buldu. Demirtaş’ın 20 Eylül 2019 tarihinde ikinci kez tutuklanması kararının, her ne kadar başvurucunun ilk tutukluluğuna temel oluşturan isnatlardan daha dar kapsamlı kavramlarla çerçevelenmiş de olsa, 6-8 Ekim 2014 tarihleri arasında yaşanan olaylarla da ilişkili olduğunu, sadece isnat edilen suçların değiştiğini vurgulayan Büyük Daire, Sözleşme’nin 46. maddesi altında Demirtaş’ın derhal serbest bırakılmasını talep etti.

Türkiye ve diğer Avrupa Konseyi üyesi devletler için çok sayıda ilki barındıran bu kararın tamamını buradan okuyabilirsiniz.

Kararın, olaylar ve şerhler bölümlerinin tamamını çevirdik. Kabul edilebilirlik ve ihlallerle ilgili kısımları ise, Büyük Daire’nin değerlendirmeleriyle sınırlı olarak bire bir çevirdik. Kararın Benan Molu, Rumeysa Budak, Polat Yamaner, Ramazan Demir ve Emre Karaman tarafından yapılan çevirisini buradan okuyabilirsiniz.

Selahattin Demirtaş v. Türkiye (no. 2), Büyük Daire, Başvuru no. 14305/17, Karar tarihi: 22.12.2020.

İHAM’ın Mile Novaković v. Hırvatistan kararının özet çevirisi: “Sırp ortaokul öğretmeninin eğitim verirken Hırvat dilini kullanmadığı gerekçesiyle işine son verilmesi, özel hayata saygı hakkının ihlalidir.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), 17 Atalık 2020 tarihli kararında Doğu Slavonya’da ortaokul öğretmeni olarak çalışan başvurucunun eğitim verirken standart Hırvat dilini kullanmadığı gerekçesiyle işten çıkarılmasını özel hayata saygı hakkına aykırı bulmuştur. Başvurucunun yaşı ve Sırp etnik kökeni nedeniyle ayrımcılığa uğradığı iddiasını ise ayrıca incelemeye gerek görmemiştir.

Kararın tamamını buradan okuyabilirsiniz. Kararın basın özeti çevirisi Serde Atalay tarafından yapılmıştır.

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın 1960’larda İrlanda’da rızaları olmadan doğumdan önce ya da sonra cerrahi simfizyotomi gerçekleştirilmesiyle ilgili şikayetleri kabul edilemez bulduğu L.F., K.O’S. ve W.M. v. İrlanda kararlarının özet çevirisi

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, L.F. v. İrlanda, K.O’S. v. İrlanda ve W.M. v. İrlanda (başvuru no. 62007/17, 61836/17 ve 61872/17) davalarındaki kararlarında, oybirliğiyle başvuruların kabul edilemez olduğuna karar verdi. Kararlar kesindir.

1960’larda başvurucuların her birine, doğum sırasında veya öncesinde İrlanda kadın doğum hastanelerinde cerrahi simfizyotomi uygulanmıştır. Başvurucuların davaları 1960’larda ve 1970’lerde farklı İrlanda doğum hastanelerinde simfizyotomi geçiren kadınların sunduğu 10 başvuru arasındadır.

Başvurucular, usulün İrlanda’da kullanılmasının Sözleşme’ye uygun bir iç soruşturmanın konusu olmadığından ve ayrıca iddialarını yerel düzeyde tam olarak dava edemediklerinden şikayetçi olmuşlardır. Bir başvurucu ayrıca, devletin cerrahi simfizyotomilerin gerçekleşmesine izin verirken kadınları insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleden koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden şikayetçi olmuştur.

Bir davada Mahkeme, başvurucu iç hukuk yollarını tüketmediği için şikayetin kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Diğer iki davada ise iç hukuk yollarının tüketilmesine ilişkin bir sorunun da ortaya çıktığına işaret ederek başvurucuların şikayetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğunu tespit etmiştir.

Kararların basın özeti çevirisi Rumeysa Budak tarafından yapılmıştır.

Daha fazlasını oku…

Brezilya Anayasa Mahkemesi: “Zorunlu COVID-19 aşısı Anayasa’ya uygun”

Brezilya Anayasa Mahkemesi, devletin COVID-19’a karşı zorunlu aşı uygulamasının Anayasa’ya uygun olduğuna karar verdi. Karara göre devlet vatandaşlarını zorla aşılayamayacak. Ancak aşı olmanın reddi halinde ceza, bazı mekanlara girememe ve okula kaydolamama gibi yaptırımlar uygulanabilecek.

Brezilya, COVID-19’un en sert vurduğu ülkelerden biri oldu. Salgının başlamasından bu yana beş milyon vaka görüldü; bu da ülkeyi, ABD ve Hindistan’ın ardından en fazla vakanın görüldüğü üçüncü ülke yapıyor.

Mahkeme yargıçları, bunu, sürü bağışıklığı yaratılmasını gerekli kılan bir halk sağlığı sorunu olarak gördü. Yargıçlar, geçmişteki bazı hastalıkların ortadan kaldırılması için yaygın aşılamanın kullanıldığını belirtti. Yargıç Rosa Weber, bireysel özgürlüklere getirilen sınırlamaların, sağlık ve yaşamı koruyan önlemlerin benimsenmesini zorunlu kılan anayasal hakların gereği olduğunu ifade etti. Weber ayrıca şunları ekledi:

Daha fazlasını oku…

İHAM’ın Uzun v. Türkiye (kek) kararının özet çevirisi: “677 sayılı OHAL KHK’si uyarınca mahpusların OHAL süresince üniversite sınavlarına katılmasının yasaklanmasının eğitim hakkını ihlal ettiği iddiası, açıkça dayanaktan yoksundur.”

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), olağanüstü hal döneminde terör suçlamaları dolayısıyla tutuklu yargılanan bir kişinin tutukluluk süresince kayıtlı olduğu üniversite sınavlarına girmesinin Kanun Hükmünde Kararname ile engellenmesinin orantılı ve makul bir tedbir olduğuna karar vererek başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur. (bakınız Velev v. Bulgaristan, 16032/07, 27 Mayıs 2014, Bilgi Notu 174; ayrıca bakınız

1 Numaralı Protokol Madde 2 hakkında İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Rehberi – Eğitim hakkı ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi içtihatları Rehberi – Mahpusların hakları)

Kararın tamamını buradan okuyabilirsiniz. Kararın kapsamlı çevirisi Pınar Baysal ve Benan Molu tarafından yapılmıştır.

Daha fazlasını oku…