Merhaba,
İnsan haklarının, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün korunması için mücadele etmeye devam edenler için yine oldukça zor bir yılı geride bıraktık.
Aşağıda bütün bu hukuksuzlukları yargıya taşıyacak avukatların ve insan hakları savunucularının başvurularında ya da kendilerine karşı açılan soruşturma ve davalarda kullanması amacıyla 2020 yılında İHAM tarafından Türkiye’ye karşı verilmiş bütün ihlal kararlarını, bazı önemli kabul edilemezlik kararlarını ve gelecek başvurularda kullanılması amacıyla Hükümet’ten savunma istenilen bazı önemli başvuruları bulacaksınız.
Artık geleneksel hale getirdiğimiz bu çalışmada kararları İHAS’ta yer alan madde başlıkları ve sırası altında, kronolojik olarak özetledim.
2021 yılında, Türkiye’ye karşı, gözümden kaçan bir karar olmadıysa, Sözleşme’nin en az bir maddesinin ihlal edildiği 76 karar verildi. Bu kararların 31’inde ifade özgürlüğünden ihlal bulundu.
2014 yılında, 2015 yılında, 2016 yılında, 2017 yılında, 2018 yılında, 2019 yılında ve 2020 yılında İHAM’ın Türkiye’ye karşı verdiği ihlal ve bazı kabul edilemezlik kararlarını da buradan okuyabilirsiniz.
2016’dan bu yana kadın hukuk fakültesi öğrencilerini, stajyer avukatları ve meslek hayatlarının başındaki avukatları insan hakları ve anayasa hukuku alanında çalışmaya teşvik etmek için ağırlıklı olarak kadınlardan oluşan bir ekiple birlikte düzenli olarak AYM ve İHAM kararlarını bültenler halinde yayımlamaya devam ediyoruz. Her ay, bir önceki ay çıkan önemli AYM ve İHAM kararlarını paylaştığımız bültenlerin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
2022’nin daha sağlıklı, adil, eşit, özgür ve bağlayıcı olan mahkeme kararlarının uygulandığı bir yıl olması dileğiyle.
Daha fazlasını oku…
Belarus’un tek adamı Alyaksandr Lukashenka, otoriter yönetimini daha da güçlendirmesine ve 2035’e kadar görevde kalmasına izin verecek anayasa değişikliği taslağını yayımladı.
67 yaşındaki Lukashenka, ana hatları çizilen ve 27 Aralık’ta cumhurbaşkanlığı web sitesinde yayımlanan değişikliklerin Şubat 2022’de referanduma sunulacağını söyledi.
Lukashenka, şiddetli baskılara yönelik yerel ve uluslararası tepkilerin ardından, kendisine art arda altıncı kez yetki verildiğini iddia ettiği ancak muhalefetin ve Batı’nın hileli olduğunu söylediği tartışmalı Ağustos 2020 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra anayasada değişiklik yapmayı önermişti.
Önerilen değişiklikler, Lukashenka’ya kovuşturmaya karşı bir dokunulmazlık sağlayacak ve görevde her biri beş yıl olmak üzere iki dönemlik bir sınır koyacak. Ancak kısıtlamalar ileriye dönük geçerli olacağından Lukashenka 81 yaşına kadar iktidarda kalabilecek.
Aynı zamanda değişiklikler, önüne gelen her kararı onaylayan mevcut parlamentoyu zayıflatırken, şu anki yasalara göre herhangi bir yönetim statüsüne sahip olmayan hükümet destekçilerinin düzenli olarak bir araya geldiği Tüm Belarus Halkı Meclisi’nin rolünü güçlendirecek.
Daha fazlasını oku…Merhaba,
2014 yılından bu yana her yıl, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi tarafından o yıl Türkiye’ye karşı verilen ihlal kararlarını, bazı önemli kabul edilemezlik kararlarını ve Hükümet’e bildirilen başvuruları derliyorum. Buradan 2014-2020 arası derlemelerin tamamına ulaşabilirsiniz.
Geçen yıl benzer bir derlemeyi Anayasa Mahkemesi kararları için de yapmak istemiş ve 2020 yılında Anayasa Mahkemesi’nin verdiği kararlar arasından 200 kararı derlemiştim, buradan okuyabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi karar derlemlerini de, İnsan Hakları Mahkemesi kararları derlemeleri gibi geleneksel hale getirmeyi hedeflediğim için, bu yıl da bu geleneği sürdürüyorum.
2021 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından verilen 195 önemli karardan oluşan derlemeyi buradan indirerek okuyabilirsiniz.
Faydalı olması dileğiyle.
Daha fazlasını oku…
Azerbaycan parlamentosu, bağımsız gazeteciliği daha da sınırlandırabileceğini söyleyen gazetecilerin endişelerine rağmen Perşembe günü yeni bir medya yasasını kabul etti.
Cumhurbaşkanı tarafından imzalandıktan sonra 1 Ocak’ta yürürlüğe giren yasa, gazeteciler için bir sicil defteri içeriyor ve ülkedeki medya kuruluşlarının yanı sıra Azerbaycanlılara yönelik basım ve yayın yapan tüm kuruluşlar için geçerli olacak.
Bu hafta başkent Bakü’de onlarca gazeteci yasayı protesto etmek için toplandı. Sınır Tanımayan Gazeteciler’e (RSF) göre miting sırasında en az bir muhabir yaralandı.
Yerel medya ve insan hakları grupları, yasanın hükümete, kimin resmi şekilde gazeteci olarak tanındığını belirleme izni vereceğini söyledi ve sicil defterinin muhabirler ve iş bağlantılarıyla ilgili ayrıntıları içereceği konusunda endişelerini dile getirdi.
RSF de dahil olmak üzere hak grupları, yasanın, sürgünde çalışan medya kuruluşlarının ülkeye kayıt olmadan haber vermeye devam etmesini zorlaştıracağını ve resmi olmayan kaynaklardan bilgi yayılmasını yasaklayan hükümler içereceğini de belirtti.
Daha fazlasını oku…
Adalet Bakanı Marco Buschmann, Federal Anayasa Mahkemesi’nin kararı doğrultusunda Alman hükümetinin, kapasitesi dolmuş hastanelerin kimin tedavi alacağına karar vermek zorunda kalması durumunda engeli ve önceden mevcut koşulları olan kişileri korumaya yönelik yasa tasarısı sunacağını söyledi.
Mahkeme, engellilerin ayrımcılığa tabi tutulamayacağını öngören Anayasa maddesinin, hastanelerin hastaları öncelik sırasına koymak zorunda kalması halinde engellilere adil davranılmasını sağlayacak idarî düzenlemelerin olmaması nedeniyle ihlal edildiğine karar vermişti.
Karar, milletvekillerinin savunmasız insanları korumak amacıyla yasal olarak bağlayıcı kriterler belirlemek için “gecikmeksizin” hareket etmeleri gerektiğini söylemekle birlikte, bunun nasıl yapılması gerektiğini belirtmemişti.
Karlsruhe’deki mahkemeye, koronavirüs pandemisinin hastanelerin sınırlarını zorlaması nedeniyle engeli ve önceden mevcut koşulları olan dokuz kişi şikayette bulundu.
Daha fazlasını oku…
Romanya Anayasa Mahkemesi, Lüksemburg merkezli Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (ABAD) vereceği kararların ülke anayasasında bir değişiklik yapılmadan uygulanamayacağına hükmetti.
Bu durum, fiili olarak Romanya’nın, daha önce Polonya’nın yaptığı gibi, Avrupa hukukunun ulusal hukuk üzerindeki önceliğini sorguladığı anlamına geliyor.
ABAD, bazı durumlarda, Avrupa Birliği’nin finansal çıkarlarına zarar veren yolsuzluk ve diğer suçlara ilişkin konularda düzenli şekilde cezasızlığa yol açan kararlar vermesi halinde ülkenin Anayasa Mahkemesi’nin verdiği kararların Romanya mahkemeleri tarafından görmezden gelinmesi gerektiğine karar vermişti.
Romanya Anayasa Mahkemesi, Avrupa Adalet Divanı’nın bu kararının Anayasa değiştirilmeden ülkede uygulanamayacağına karar vererek duruma tepki gösterdi.
Bu karışıklık; birçok eski bakan ve milletvekilini KDV dolandırıcılığı ve Avrupa fonlarının yönetiminde yapılan yolsuzluktan mahkûm eden, Romanya’nın en yüksek mahkemesince açılmış bir davayla ilgili. Anayasa Mahkemesi’nin mahkûmiyetleri usûli gerekçelerle bozması nedeniyle davanın ertelenmesi ve zamanaşımı süresinin aşılması muhtemel görünüyor.
Daha fazlasını oku…Merhaba,
2021 yılının son Anayasa Mahkemesi kararları bülteni hazır. 2022’de de kaldığımız yerden devam edeceğiz.
Önümüzdeki ay görüşmek üzere.
Yaşam hakkı ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü
T.A. Başvurusu, Genel Kurul, Başvuru Numarası: 2017/32972, Karar Tarihi: 29/9/2021
Kadına yönelik şiddete ilişkin koruyucu ve önleyici tedbirlerin kamu görevlilerinin ihmali ile etkin olarak uygulanmaması sonucunda ölümün gerçekleşmesi, ihmali bulunan kamu görevlileri hakkında cezai takibat yapılmaması ve fail hakkında orantılı bir ceza verilmemiş olması – yaşam hakkının esas ve usul yönünden ihlali
Kadir Kudin Başvurusu, Başvuru Numarası: 2018/14509, Karar Tarihi: 8/9/2021
Kobane eylemleri sırasında kolluk görevlilerinin güç kullanması sonucunda ölüm olayının meydana gelmesi ve olayla ilgili olarak etkili ceza soruşturması yürütülmemesi – yaşam hakkı ihlali iddiasında etkili soruşturma yürütme yükümlülüğünün ihlali
Daha fazlasını oku…
Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tartışmalı bir medya kuruluşu sahipliği kanununu veto etti. Eleştirilere göre bu kanun, hükümet karşıtı ABD’ye ait bir televizyon kanalını susturmayı amaçlıyordu.
Bu kanunla, Avrupa Ekonomik Alanı dışından gelen şirketlerin Polonyalı medya kuruluşlarını kontrol etmesinin önüne geçilecekti.
Kanun kabul edilmiş olsaydı, ABD merkezli Discovery grubu, haber ağı TVN24’teki hissesini satmak zorunda kalacaktı.
Yetkililer, yasanın düşman devletlerin etkisini sınırlamayı amaçladığını savundu.
İktidardaki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), yabancı şirketlerin Polonya medyası üzerinde uzun zamandır çok fazla güce sahip olduğunu ve bu ayın başından beri yasa tasarısını aceleyle meclisten geçirmeye çalıştıklarını söyledi.
Ancak yasayı eleştirenler, bu hareketin Polonya’nın en çok izlenen haber kanalı ve muhabirlerinin muhafazakar hükümeti sık sık eleştirdiği bir ağ olan TVN24’e saldırmayı amaçladığını iddia ediyor.
Daha fazlasını oku…Merhaba,
Aralık ayında İHAM tarafından verilen 5’i Türkiye’ye karşı 13 kararın çevirileri hazır. Bu bülten, Benan Molu, Rumeysa Budak, Muhammed Canpolat, Doğukan Kalınoğlu, Erse Kahraman, Pınar Baysal tarafından hazırlandı.
Önümüzdeki ay görüşmek üzere.
İşkence, insanlıkdışı ve aşağılayıcı muamele yasağı ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü
Canan v. Türkiye, Başvuru no. 29443/14, Karar tarihi: 14.12.2021
Bandırma cezaevinde olan başvurucuya bir gardiyanın 18 Ağustos 2012 tarihinde hakarette ve saldırı girişiminde bulunması ve belirtilmeyen bir tarihte sigarasını başvurucunun hücreye atması üzerine yapılan şikayette gardiyana bir ay 26 gün hapis cezası ve 1,740 Tl para cezası verilmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve Anayasa Mahkemesi tarafından bu cezanın orantılı olduğu belirtilerek ihlal bulunmaması – 3. maddenin esas ve usul yönünden ihlali
Daha fazlasını oku…İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM/Mahkeme) 14 Aralık 2021 tarihli Ilıcak v. Türkiye (no.2) kararında oyçokluğuyla İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin (İHAS/Sözleşme) 5. maddesinin 1.fıkrasının (özgürlük ve güvenlik hakkı) ve 10. maddesinin (ifade özgürlüğü) ihlal edildiğine hükmetmiştir.
Dava, Nazlı Ilıcak’ın Türkiye’de 15 Temmuz 2016’da gerçekleşen darbe girişiminin ardından gözaltına alınması ve tutuklanmasıyla ilgilidir. Ilıcak, mevcut hükümetin politikalarına yönelik eleştirel görüşleri ile tanınan ünlü bir gazetecidir.
Mahkeme, bire karşı altı oyla, 5. maddenin 1. fıkrasının (özgürlük ve güvenlik hakkı) ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, Ilıcak’ın terör örgütüne üye olma veya hükümeti devirmeye teşebbüs etme veya işleyişini engelleme suçlarını işlemesinden şüphelenmek için makul bir sebep bulunmadığı kanaatindedir. Mahkeme, özellikle, başvurucuya yönelik ve tutukluluğuna esas teşkil eden suçlamaların dayandırıldığı yazıların, halihazırda bilinen gerçekler ve olaylarla ilgili olarak kamu yararına olan konularla ilgili olduğunu, Sözleşme özgürlükleri kapsamına girdiğini ve politik alanda şiddet kullanımı ne desteklediğini ne de teşvik ettiğini kaydetmiştir. Ayrıca, başvurucunun terör örgütlerinin yasadışı amaçlarına, yani siyasi amaçları için cebir ve şiddet kullanımına katkıda bulunmaya veya hükümeti ya da anayasal düzeni devirmeye ilişkin bir niyetini yansıtmamışlardır. Bu nedenle, mevcut davadaki yetkililerin terör faaliyetleri suçlamalarını yalnızca başvurucunun belirli medya kuruluşlarında gazeteci olarak çalışmasına ve özellikle darbe girişiminin olası failleri hakkında şüphelerini ifade eden tweetlerine dayandırması kabul edilebilir olarak değerlendirilemez.
Mahkeme bire karşı altı oyla 10. maddenin (ifade özgürlüğü) ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, Ilıcak’ı ağır şekilde cezalandırılan ve gazetecilik mesleğiyle doğrudan ilgili olan suçlardan dolayı ceza yargılaması kapsamında verilen tutukluluk tedbirinin, başvurucunun ifade özgürlüğü hakkına “müdahale” teşkil ettiğine karar vermiştir. Mahkeme, müdahalenin kanunla öngörülmediği kanaatindedir.
Mahkeme oybirliğiyle, 5. maddenin 4. fıkrasının (Türk Anayasa Mahkemesi önündeki yargılamaların uzunluğuna ilişkin olarak) ihlal edilmediğine karar vermiştir. Mahkeme, dikkate alınması gereken sürenin olağanüstü hal süresince 15 ay iki gün sürdüğünü gözlemlemiştir. Mehmet Hasan Altan, Şahin Alpay ve Sabuncu ve Diğerleri davasındaki bulguları mevcut davada da geçerli olmuştur ve dolayısıyla Sözleşme’nin 5. maddesinin 4. fıkrası ihlal edilmemiştir.
Fransızca yazılan kararın tamamına buradan ulaşabilirsiniz. Kararın tamamının çevirisi Av. Rumeysa Budak tarafından yapılmıştır.
Daha fazlasını oku…
Anayasa Gündemi 